5271 sayılı CMK'nın 90. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 'herkes' tarafından geçici yakalama yapılabilecek haller nelerdir? Bu yetkinin, kolluk görevlilerinin yakalama yetkisinden (CMK md. 90/2) farkı ve bu tür bir yakalama sonrası izlenmesi gereken usulü açıklayınız.

CMK md. 90/1, 'suçüstü' haliyle sınırlı olmak üzere, kolluk görevlisi olmayan 'herkes'e (vatandaşlara) geçici bir yakalama yetkisi tanımaktadır. Bu yetkinin kullanılabileceği haller şunlardır: a) **Suçu İşlerken Rastlanması (Meşhut Suç):** Bir kişinin, bir suçu işlediği anda görülmesi durumu. Örneğin, bir hırsızlığı yaparken veya birini yaralarken gören bir vatandaşın faili yakalaması. b) **Suçüstü Bir Fiilden Dolayı İzlenen Kişinin Kaçması:** Suçüstü halinde yakalanıp kaçmaya başlayan veya suç işledikten hemen sonra takip edilen bir failin, kimliği hemen belirlenemeyecek veya kaçma olasılığı yüksekse, vatandaş tarafından yakalanması. **Farkı ve Usul:** * **Kolluk Yetkisinden Farkı:** Kolluğun CMK md. 90/2'deki yakalama yetkisi daha geniştir ve suçüstü haliyle sınırlı değildir; tutuklama veya yakalama emri gerektiren durumlarda, savcıya ulaşılamayan acil hallerde de kullanılabilir. Vatandaşın yetkisi ise sadece ve sadece 'suçüstü' haliyle sınırlıdır. Vatandaş, 'şüphe' üzerine birini yakalayamaz. * **İzlenmesi Gereken Usul:** CMK md. 90/5'e göre, bu şekilde bir vatandaş tarafından yakalanan kişi, 'derhal' kolluk görevlilerine teslim edilmelidir. Vatandaşın, yakaladığı kişiyi alıkoyma, sorgulama veya başka bir işlem yapma yetkisi yoktur. Görevi, faili en yakın kolluk birimine teslim etmekle sona erer. Kolluk, teslim aldığı kişi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verir ve savcının emri doğrultusunda işlem yapar. Bu yetki, kamu düzeninin korunmasında vatandaşların acil durumlarda yardımcı olmasını amaçlayan, istisnai bir yetkidir.