Kasten öldürme suçunun TCK md. 83 kapsamında 'ihmali davranışla' işlenmesi için gereken şartlar nelerdir? Maddenin ikinci fıkrasında sayılan 'hukuki yükümlülük' kaynaklarını ve bu suçun icrai davranışla işlenmesine göre ceza hukuku sorumluluğundaki potansiyel farkı analiz ediniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #166092

TCK md. 83'e göre, bir kişinin ihmali davranışından dolayı kasten öldürmeden sorumlu tutulabilmesi için, basit bir ahlaki yükümlülüğün ihlali yeterli değildir. İhmalin, hukuken 'icrai davranışa eşdeğer' kabul edilmesi gerekir. Bunun için aranan şartlar şunlardır: 1. **Garantörlük (Neticeyi Önleme Yükümlülüğü):** Failin, ölüm neticesini önlemekle hukuken yükümlü olması gerekir. Bu yükümlülük, yani garantörlük, maddenin ikinci fıkrasına göre üç kaynaktan doğabilir: a) **Kanuni Düzenleme:** Kanundan kaynaklanan bir koruma ve gözetim yükümlülüğü. Örneğin, anne-babanın çocuğunu (TMK md. 335 vd.) koruma yükümlülüğü. Bu yükümlülüğünü yerine getirmeyerek çocuğun ölümüne seyirci kalan ebeveyn, ihmali davranışla kasten öldürmeden sorumlu olabilir. b) **Sözleşme:** Taraflar arasında yapılan bir sözleşmeden kaynaklanan yükümlülük. Örneğin, bir cankurtaranın boğulmakta olan kişiye kasten yardım etmemesi veya bir hasta bakıcının bakmakla yükümlü olduğu hastanın ilaçlarını kasten vermeyerek ölümüne neden olması. c) **Öngelen Tehlikeli Fiil:** Failin önceden gerçekleştirdiği tehlikeli bir davranış nedeniyle ortaya çıkan neticeyi önleme yükümlülüğü. Örneğin, taksirle birine çarpıp yaralayan sürücünün, yaralıyı ölüme terk etmesi. 2. **Sorumluluktaki Fark:** Maddenin üçüncü fıkrası, ihmali davranışla kasten öldürme durumunda, mahkemeye cezada indirim yapma takdir yetkisi tanır. Buna göre, normalde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren bir fiil ihmali davranışla işlenirse ceza 20-25 yıla; müebbet hapis gerektiren bir fiil ihmali davranışla işlenirse ceza 15-20 yıla indirilebilir. Diğer hallerde ise 10-15 yıl hapis cezasına hükmolunabilir. Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre cezada indirim yapmayıp tam cezayı da verebilir. Bu düzenleme, kanun koyucunun ihmali fiili, icrai fiile göre potansiyel olarak daha az haksızlık içeriğine sahip görebildiğini, ancak takdiri mahkemeye bıraktığını göstermektedir.