Bir ceza davasında sanık, katılan vekilinin sorduğu sorulara, 'sanık müdafii benim muhatabım değildir' şeklinde cevap vererek veya soruyu soran avukata karşı saygısız bir tavır sergileyerek duruşma düzenini bozmaktadır. Bu durumda mahkeme başkanının ve soruyu soran avukatın hakları ve yetkileri nelerdir?
Bu durum, hem duruşma disiplininin ihlali hem de savunma hakkının engellenmesi anlamına gelir. Tarafların ve mahkemenin yetkileri şöyledir: 1) Mahkeme Başkanının Yetkileri: - Duruşma Düzenini Sağlama (CMK m. 203): Mahkeme başkanı, duruşmanın düzenini sağlamakla yükümlüdür. Sanığın bu tür saygısız ve ilgisiz cevapları duruşma düzenini bozar. Başkan, sanığı uygun bir dille uyarmalı, sorulara usulüne uygun cevap vermesi veya susma hakkını kullanması gerektiğini hatırlatmalıdır. - Disiplin Tedbirleri (CMK m. 203): Uyarılara rağmen sanık aynı tavrını sürdürürse, mahkeme başkanı sanığın duruşma salonundan çıkarılmasına karar verebilir. - Müdahalenin Engellenmesi: Mahkeme başkanı, sanığın bu tavrıyla çapraz sorguyu engellemesine izin vermemeli, soruyu soran avukatın haklarını korumalıdır. Metinde de belirtildiği gibi, 'mahkeme başkanı ve hakimi, sanık müdafiinin veya katılan vekilinin sorduğu soruların cevabının kendisine doğru verilmesi gerektiğini söylememeli', ancak sorgunun sağlıklı yürümesini sağlamalıdır. 2) Soruyu Soran Avukatın Hakları: - Soru Sormaya Devam Etme Hakkı: Avukat, sanığın bu tavrına rağmen CMK m. 201'deki soru sorma hakkını kullanmaya devam edebilir. Sanığın cevap vermemesi veya ilgisiz cevaplar vermesi, onun takdiridir. - Mahkemeden Müdahale İsteme Hakkı: Avukat, sanığın tavrının sorguyu engellediğini ve duruşma düzenini bozduğunu belirterek, mahkeme başkanından sanığı uyarmasını ve gerekli tedbirleri almasını talep edebilir. - Tutanağa Geçirilmesini İsteme Hakkı: Avukat, sanığın saygısız ifadelerinin ve sorulara verdiği ilgisiz cevapların duruşma tutanağına aynen geçirilmesini isteyebilir. Bu, hem sanığın tutumunun kayda alınması hem de olası bir kanun yolu başvurusunda delil olması açısından önemlidir. (Referans: sen.av.tr/.../capraz-sorgunun-butunlugu)