Bir hukuk davasında, davalılardan biri, mahkeme hakiminin, dava sırasında iki taraftan birine 'kanunen gerekmediği halde görüşünü açıklamış olması' nedeniyle reddini talep etmiştir. Bu ret sebebi, HMK'nın hangi maddesinde düzenlenmiştir ve bu sebebin varlığı için hakimin görüşünün niteliği nasıl olmalıdır?

Bu ret sebebi, HMK m. 36/1-b'de açıkça düzenlenmiştir: 'Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması'. Bu hüküm, hakimin 'tarafsızlığı' ilkesini korumayı amaçlar. Bu ret sebebinin varlığı için, hakimin açıkladığı görüşün şu nitelikleri taşıması gerekir: 1) Kanunen Gerekmediği Halde Açıklanması: Hakimin, yargılamanın yönetimi gereği (örneğin, delillerin toplanması için ara karar kurarken) yaptığı hukuki değerlendirmeler bu kapsama girmez. Görüşün, davanın esasına ilişkin ve yargılamanın o aşamasında açıklanması gerekmeyen bir nitelikte olması gerekir. 2) Davanın Esasına İlişkin Olması: Hakimin, davanın sonucu hakkında bir kanaat belirttiğini, taraflardan birinin haklı veya haksız olduğu yönünde bir ön yargıya sahip olduğunu düşündüren bir görüş açıklaması gerekir. Örneğin, deliller toplanmadan 'zaten bu davada davacı haklı görünüyor' gibi bir ifade kullanması, bu ret sebebini oluşturur. Hakimin, tarafları sulhe teşvik ederken yaptığı genel hukuki açıklamalar ise genellikle bu kapsamda değerlendirilmez. Önemli olan, hakimin tarafsızlığı hakkında haklı bir şüphe uyandıracak şekilde, davanın sonucuna ilişkin nihai kanaatini vaktinden önce belli etmesidir. (Referans: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-38-ret-usulu.html - HMK m. 36)