Anayasa Mahkemesi'nin, bir devlet memurunun sosyal medya paylaşımına verilen disiplin cezasını 'ifade özgürlüğü' ihlali olarak değerlendirirken kullandığı 'zorunlu bir toplumsal ihtiyaç' ve 'orantılılık' kriterleri ne anlama gelmektedir?

'Zorunlu bir toplumsal ihtiyaç' ve 'orantılılık' kriterleri, Anayasa'nın 13. ve 26. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi çerçevesinde, temel hak ve özgürlüklere yapılan müdahalelerin meşruiyetini denetlemek için kullanılan temel ölçütlerdir. Metinde atıf yapılan AYM kararları ışığında bu kriterler şu anlama gelir: 1) Zorunlu Bir Toplumsal İhtiyaç (Gereklilik): İfade özgürlüğüne yapılan müdahalenin (disiplin cezasının), demokratik bir toplumda gerçekten gerekli ve acil bir ihtiyacı karşılaması gerekir. İdarenin, memurun o paylaşımı yapmasının, kamu düzeni, hizmetin etkinliği veya kurumun itibarı açısından somut ve acil bir tehlike yarattığını, bu nedenle cezalandırılmasının 'kaçınılmaz' olduğunu göstermesi gerekir. Sadece varsayımsal veya soyut bir tehlike, bu kriteri karşılamaz. 2) Orantılılık: Müdahale ile ulaşılmak istenen meşru amaç arasında makul bir denge olmalıdır. Eylemin ağırlığı ile verilen cezanın ağırlığı arasında bir orantı bulunmalıdır. AYM, özellikle 'meslekten çıkarma' gibi en ağır yaptırımları, genellikle eleştirel bir sosyal medya paylaşımı gibi bir eylemle orantısız bulmaktadır. Cezanın, memurun hayatı üzerindeki (geçim kaynağını kaybetme gibi) 'ikincil sonuçları' da orantılılık denetiminde dikkate alınır. Kısacası, idare, daha hafif bir yaptırımla giderilemeyecek kadar ciddi, somut bir zarar veya tehlike olduğunu ve verilen cezanın bu tehlikeyle orantılı olduğunu ispatlayamadığı sürece, AYM müdahaleyi ifade özgürlüğünün ihlali olarak kabul edecektir. (Referans: kadimhukuk.com.tr/makale/sosyal-medya-paylasimlari-nedeniyle-disiplin-cezasi/)