Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) dava arkadaşlığı türleri nelerdir ve bu türler arasındaki temel fark, dava arkadaşlarının yargılama sırasında birlikte hareket etme zorunluluğu açısından nasıldır?

HMK'da dava arkadaşlığı iki temel türe ayrılır: ihtiyari dava arkadaşlığı (m. 57-58) ve mecburi (zorunlu) dava arkadaşlığı (m. 59-60). Aralarındaki temel fark, dava arkadaşlarının birbirinden bağımsız hareket edip edemeyecekleri noktasındadır. 1) İhtiyari Dava Arkadaşlığı (HMK m. 57): Davaya konu hak veya borcun ortak olması, ortak bir işlemden kaynaklanması veya vakıa/hukuki sebeplerin benzer olması gibi durumlarda, birden çok kişinin birlikte dava açması veya aleyhlerine birlikte dava açılmasıdır. HMK m. 58'e göre, ihtiyari dava arkadaşlığında davalar birbirinden bağımsızdır. Dava arkadaşlarından her biri, diğerlerinden bağımsız olarak hareket eder. Örneğin, birinin yaptığı usul işlemi (temyizden feragat gibi) diğerini etkilemez. Her biri için ayrı ayrı karar verilebilir. 2) Mecburi (Zorunlu) Dava Arkadaşlığı (HMK m. 59): Maddi veya şekli bir zorunluluktan kaynaklanır. Bir hakkın birden fazla kişi tarafından 'birlikte' kullanılması veya bir hakkın birden fazla kişiye karşı 'birlikte' ileri sürülmesi gereken hallerde söz konusu olur. HMK m. 60'a göre, mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte dava açabilir veya aleyhlerine de ancak birlikte dava açılabilir. Bu dava arkadaşları, davada 'birlikte hareket etmek zorundadırlar'. Birinin yaptığı olumlu usul işlemleri (örneğin temyiz etme) diğerlerinin de lehine sonuç doğurur. Dava sonunda, tüm mecburi dava arkadaşları hakkında tek ve ortak bir hüküm verilir. Örnek: Elbirliği mülkiyetine dayalı bir tapu iptal davasında malikler mecburi dava arkadaşı iken, aynı trafik kazasında yaralanan birden fazla kişinin aynı davalıya karşı açtığı tazminat davasında davacılar ihtiyari dava arkadaşıdır. (Referans: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-57-ihtiyari-dava-arkadasligi.html)