Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) 'çapraz sorgu' terimi açıkça yer almakta mıdır? CMK m. 201'in başlığı ve içeriği, bu usulü nasıl düzenlemiştir?

Hayır, ne HMK'da ne de CMK'da 'çapraz sorgu' terimi açıkça yer almamaktadır. Bu terim, Anglo-Amerikan hukuk sisteminden alınmış ve Türk hukuk doktrini ile uygulamasında yerleşmiş bir kavramdır. Metinde de belirtildiği gibi, CMK m. 201'in başlığı 'Doğrudan soru yöneltme'dir. Bu madde, Anglo-Amerikan sistemindeki çapraz sorgunun Türk hukukuna uyarlanmış halini düzenler. Maddenin içeriğine göre; - Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, sanığa, katılana, tanıklara, bilirkişilere ve duruşmaya çağrılmış diğer kişilere, duruşma disiplinine uygun olarak 'doğrudan' soru yöneltebilirler. - Sanık ve müdafii de katılan, tanık, bilirkişi gibi kişilere doğrudan soru sorabilir. Bu düzenleme, tarafların (özellikle iddia ve savunma makamlarının) mahkeme başkanı aracılığı olmaksızın, doğrudan ve karşılıklı olarak tanıklara ve diğer süjelere soru sormasına olanak tanıyarak, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını, beyanların tutarlılığının ve güvenilirliğinin test edilmesini amaçlar. Bu yöntem, 'çapraz sorgu'nun temel mantığını yansıttığı için uygulamada bu isimle anılmaktadır. (Referans: sen.av.tr/.../capraz-sorgunun-butunlugu)