TCK m. 90/3, çocuklar üzerinde bilimsel deney yapılmasının hukuka uygunluğunu, yetişkinler için aranan şartlara ek olarak hangi özel koşullara bağlamıştır? Bu ek koşulların getirilme sebebini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #165037

TCK m. 90/3, savunmasız konumda olan çocukları özel olarak korumak amacıyla, onlar üzerinde yapılacak bilimsel deneylerin hukuka uygunluğunu, TCK m. 90/2'deki genel şartlara (yetkili kurul izni, insan dışı deneylerin önceliği, zararsızlık, orantılılık, yazılı rıza vb.) ek olarak üç özel koşula daha bağlamıştır: a) Tıbbi Gereklilik: Yapılan deneyler sonucunda ulaşılan bilimsel verilerin, varılmak istenen hedefe ulaşmak açısından bunların 'çocuklar üzerinde de yapılmasını gerekli kılması'. Yani, deneyin sadece çocuklar üzerinde yapılarak sonuç alınabilecek nitelikte olması ve çocuk sağlığı için özel bir fayda sağlaması gerekir. b) Çift Rıza/Muvafakat: Rıza açıklama yeteneğine sahip olan çocuğun 'kendi rızasının' yanı sıra, 'ana ve babasının veya vasisinin yazılı muvafakatinin' de alınması zorunludur. Çocuğun iradesi tek başına yeterli görülmemiş, yasal temsilcilerinin onayı da şart koşulmuştur. c) Uzman Katılımı: Deneyle ilgili izin verecek olan yetkili kurullarda (etik kurullar) mutlaka bir 'çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanının' bulunması gerekir. Bu ek koşulların getirilme sebebi, çocukların fiziksel ve ruhsal olarak daha hassas olmaları, kendi menfaatlerini tam olarak kavrayıp koruyamamaları ve istismara daha açık olmalarıdır. Kanun koyucu, bu en savunmasız grubu korumak için deneyin hem zorunlu olmasını, hem yasal temsilcilerinin onayını, hem de uzman denetimini şart koşarak çok katmanlı bir koruma mekanizması oluşturmuştur. (Referans: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/tck-madde-90-insan-uzerinde-deney-sucu.html)