Bir memurun, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımın, Anayasa Mahkemesi tarafından ifade özgürlüğü ihlali olarak kabul edilebilmesi için, idare ve derece mahkemelerinin karar gerekçelerinde hangi değerlendirmeleri yapmamış veya eksik yapmış olmaları gerekir? AYM'nin bu konudaki denetim ölçütlerini sıralayınız.
Anayasa Mahkemesi, bir memurun sosyal medya paylaşımı nedeniyle aldığı disiplin cezasını incelerken, idare ve derece mahkemelerinin kararlarının 'ilgili ve yeterli bir gerekçe' içerip içermediğini denetler. Metinde atıf yapılan AYM kararlarına göre, idare ve mahkemelerin yapması gereken, ancak yapmadıkları veya eksik yaptıkları takdirde ihlal kararına yol açan temel değerlendirmeler şunlardır: 1) İfade Özgürlüğü ve Memur Statüsü Dengesi: Devlet memurlarının da birer birey olduğu, siyasi görüş sahibi olma, ülke sorunlarıyla ilgilenme haklarının bulunduğu göz ardı edilmemelidir. Paylaşımın sadece siyasi olması, ceza için yeterli değildir. 2) İtibar ve Güvene Etkinin Somutlaştırılması: İfadenin, memurun statüsünün sağladığı itibar ve güvene veya vakara aykırılık teşkil ettiğinin 'haklı ve objektif bir kanaat' ile ortaya konulması gerekir. Soyut iddialar yetersizdir. 3) Unvanın Kullanılıp Kullanılmadığı: Memurun, bu düşünceyi açıklarken kamu görevi statüsünü veya unvanını kullanıp kullanmadığının gösterilmesi gerekir. 4) Kamu Hizmetine Somut Etki: Paylaşımın, kamu hizmetlerinin sürekliliğini, etkinliğini, verimliliğini veya gereği gibi yerine getirilmesini 'ne şekilde etkilediğinin' somut olarak ortaya konulması gerekir. Düzenin bozulması, hizmetlerin aksaması gibi sonuçların varlığı veya kuvvetli ihtimali gösterilmelidir. 5) Orantılılık: Verilen disiplin cezasının, düşünce açıklamasının kamu görevini etkileme derecesiyle orantılı olup olmadığı değerlendirilmelidir. En ağır cezanın (meslekten çıkarma gibi) 'zorunlu bir sosyal ihtiyaca' karşılık geldiği ispatlanmalıdır. İdare ve derece mahkemeleri, bu spesifik değerlendirmeleri yapmadan, genel ve soyut ifadelerle (örneğin 'memuriyet vakarına yakışmaz') ceza verdiğinde, AYM bu gerekçeleri yetersiz bularak ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermektedir. (Referans: kadimhukuk.com.tr/makale/sosyal-medya-paylasimlari-nedeniyle-disiplin-cezasi/)