Mirasta denkleştirme (iade) davası ile tenkis davası arasındaki temel farkları, davanın tarafları, amacı ve hukuki sebepleri açısından karşılaştırınız.

Mirasta denkleştirme ve tenkis davaları sıkça karıştırılsa da, amaçları, hukuki sebepleri ve tarafları farklı olan iki ayrı miras hukuku davasıdır. Temel farkları şunlardır: 1) Amaç: - Denkleştirme Davası (TMK m. 669): Amacı, mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılarına yaptığı karşılıksız kazandırmaları (bağışları) terekeye iade ederek, mirasçılar arasındaki 'eşitliği' sağlamaktır. Burada mirasbırakanın iradesinin mirasçıları arasında eşitlik sağlamak olduğu varsayılır. - Tenkis Davası (TMK m. 560): Amacı, mirasbırakanın yaptığı ve saklı paylı mirasçıların 'saklı paylarını' ihlal eden ölüme bağlı veya sağlararası tasarrufların, saklı payı tamamlayacak ölçüde indirilmesini sağlamaktır. Burada mirasçının yasal hakkı olan saklı pay korunur. 2) Hukuki Sebep: - Denkleştirme: Hukuki sebep, mirasbırakanın denkleştirmeye tabi bir kazandırmada bulunmuş olmasıdır. Mirasbırakanın saklı paya tecavüz kastı aranmaz. - Tenkis: Hukuki sebep, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşarak saklı paylı mirasçının hakkını ihlal etmesidir. 3) Taraflar: - Denkleştirme: Davayı sadece 'yasal mirasçılar' birbirlerine karşı açabilir. Atanmış mirasçılar veya vasiyet alacaklıları bu davayı açamaz. - Tenkis: Davayı sadece 'saklı paylı mirasçılar' (altsoy, eş, anne-baba) açabilir. Dava, tasarruftan yararlanan kişilere (mirasçı veya üçüncü kişi) karşı açılır. 4) Talep Konusu: - Denkleştirme: Kural olarak kazandırmanın 'aynen' terekeye iadesi, mümkün değilse 'değerinin' iadesi istenir. - Tenkis: Tasarrufun, saklı payı ihlal eden kısmının 'indirilmesi' istenir. (Referans: kadimhukuk.com.tr/makale/miras-hukuku-yargitay-kararlari/ - Metindeki denkleştirme davası açıklamaları ve genel miras hukuku bilgisiyle zenginleştirilmiştir.)