Hukuk yargılamasında, bir hakimin reddi talebinin, HMK m. 41 uyarınca incelenmeksizin geri çevrilebileceği haller nelerdir? Hakimin, reddi talebini bu maddeye göre geri çevirmek yerine, usulüne uygun olarak inceleme için merciye göndermesi gerekirken, doğrudan kendisinin reddetmesi mümkün müdür?

HMK m. 41, hakimin reddi talebinin kötüye kullanılmasını önlemek amacıyla, talebin esası incelenmeden usulden geri çevrilebileceği istisnai halleri düzenler. Bu haller şunlardır: a) Ret talebinin süresinde yapılmamış olması (HMK m. 38/1'e aykırılık). b) Ret sebebinin ve bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emarenin gösterilmemesi. c) Ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığının açıkça anlaşılması. Bu şartlardan birinin varlığı halinde, reddi istenen hakimin de katıldığı mahkeme, talebi esastan incelemeden 'geri çevirme' kararı verebilir. Ancak, hakimin tek başına, kendi reddi talebini esastan veya usulden reddetmesi mümkün değildir. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi'nin metinde yer alan 2016/12421 K. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, HMK m. 41'deki şartlar yoksa, hakim reddi talebini HMK m. 38/5 uyarınca usulüne uygun olarak, kendi görüşünü de ekleyerek, incelemeyi yapacak olan merciye (örneğin, aynı yerdeki diğer asliye hukuk mahkemesi veya en yakın mahkeme) göndermek zorundadır. Hakimin, merci tarafından incelenmesi gereken bir ret talebini bizzat kendisinin reddetmesi veya geri çevirmesi, usule aykırı olup bozma nedenidir. (Referans: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-38-ret-usulu.html)