HMK m. 38 uyarınca, bir tarafın hakimin reddi sebebini ilk duruşmadan önce öğrenmesi, ancak bu talebini ilk duruşmada değil, ikinci duruşmada ileri sürmesi halinde, bu talebin akıbeti ne olur? Hakimin reddi talebinin süresinde yapılmamasının hukuki sonucunu açıklayınız.

HMK m. 38/1, hakimin reddi talebinin ileri sürüleceği zaman konusunda net bir düzenleme getirmiştir. Buna göre: a) Ret sebebini bilen taraf, ret talebini en geç 'ilk duruşmada' ileri sürmek zorundadır. b) Taraf, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmişse, bu talebini öğrenmeden sonraki 'ilk duruşmada', yeni bir işlem yapılmadan önce 'hemen' bildirmek zorundadır. Sorudaki olayda, taraf ret sebebini ilk duruşmadan önce öğrenmesine rağmen, bu talebini kanunun emredici hükmüne aykırı olarak ilk duruşmada değil, ikinci duruşmada ileri sürmüştür. HMK m. 38/1'in son cümlesi bu durumun sonucunu açıkça belirtir: 'Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez.' Bu, hak düşürücü bir süredir. Süresinde ileri sürülmeyen ret talebi, esasa girilmeksizin usulden reddedilir. Mahkeme, talebin süresinde yapılmadığını tespit ettiğinde, ret sebeplerinin haklı olup olmadığını incelemeden talebi geri çevirmelidir. Bu düzenlemenin amacı, hakimin reddi kurumunun davaları sürüncemede bırakmak veya kötüye kullanılmak suretiyle yargılamayı geciktirme aracı olarak kullanılmasını engellemektir. (Referans: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-38-ret-usulu.html)