CMK m. 171/2'de düzenlenen 'kamu davasının açılmasının ertelenmesi' (KDAE) kurumu ile CMK m. 231'de düzenlenen 'hükmün açıklanmasının geri bırakılması' (HAGB) kurumunu, karar veren merci, karar verilebilecek aşama, denetim süreleri ve denetim süresi sonunda verilecek kararlar açısından karşılaştırınız.
KDAE ve HAGB, ceza adalet sisteminde faile ikinci bir şans tanımayı amaçlayan ancak farklı aşamalarda ve farklı sonuçlar doğuran iki önemli kurumdur. Aralarındaki temel farklar şunlardır: 1) Karar Veren Merci ve Aşama: KDAE, soruşturma aşamasında, iddianame düzenlenmeden önce Cumhuriyet savcısı tarafından verilir. HAGB ise, kovuşturma (yargılama) aşamasının sonunda, sanığın mahkumiyetine karar veren mahkeme (hakim) tarafından verilir. 2) Kararın Niteliği: KDAE, kamu davasının açılmasını 5 yıl süreyle erteler; yani şüpheli henüz 'sanık' sıfatını almaz ve yargılanmaz. HAGB'de ise sanık yargılanmış, suçu sabit görülmüş ve hakkında bir mahkumiyet hükmü kurulmuştur, ancak bu hükmün hukuki sonuç doğurması 5 yıl süreyle askıya alınmıştır. 3) Denetim Süreleri: KDAE için denetim süresi standart olarak 5 yıldır (çocuklar için 3 yıl). HAGB için de denetim süresi 5 yıldır (çocuklar için 3 yıl). 4) Denetim Süresi Sonundaki Karar: KDAE'de, şüpheli denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemezse, Cumhuriyet savcısı 'kovuşturmaya yer olmadığına dair karar' (KYOK) verir ve soruşturma dosyası kapanır. Bu karar adli sicil kaydına işlemez, özel bir sisteme kaydedilir. HAGB'de ise, sanık denetim süresini yükümlülüklere uygun geçirirse, mahkeme 'davanın düşmesine' karar verir. Açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kalkar ve hukuki bir sonuç doğurmaz. Bu karar da adli sicile değil, kendine mahsus bir sisteme kaydedilir. 5) İhlal Halinde Sonuç: KDAE ihlal edilirse (denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse), savcı kamu davası açar ve yargılama başlar. HAGB ihlal edilirse, mahkeme daha önce kurduğu ve açıkladığı mahkumiyet hükmünü aynen açıklar ve bu hüküm infaz edilir; yeniden bir yargılama yapılmaz. (Referans: kadimhukuk.com.tr/makale/kamu-davasinin-acilmasinin-ertelenmesi/)