Bir memur, amirinin hukuka aykırı bir eylemini, kurum içi şikayet yollarını tüketmeden doğrudan sosyal medya üzerinden eleştirel bir dille kamuoyuna duyurmuştur. Bu eylem, 7068 sayılı Kanun'un 8-6-ü maddesindeki 'amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte ... diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek' fiili kapsamında değerlendirilip meslekten çıkarma cezasına neden olabilir mi? Anayasa Mahkemesi'nin ifade özgürlüğü ve memurun sadakat yükümlülüğü arasındaki dengeye ilişkin yaklaşımı nasıldır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #164807

Bu eylem, 7068 sayılı Kanun'un 8-6-ü maddesinin lafzına uymakla birlikte, doğrudan meslekten çıkarma cezası verilmesi Anayasa Mahkemesi'nin kriterleri uyarınca ifade özgürlüğünün ölçüsüz bir ihlali olarak kabul edilebilir. Anayasa Mahkemesi (örneğin, Kamuran KILINÇ başvurusu, 2018/5549), memurun ifade özgürlüğü ile devlete olan sadakat yükümlülüğü arasında bir denge kurulması gerektiğini belirtmektedir. Bu dengede dikkate alınan kriterler şunlardır: 1) İfadenin içeriği (kamu yararı taşıyıp taşımadığı), 2) İfadenin kullanılma şekli (hakaret içerip içermediği), 3) İfade sahibinin görevi ve konumu, 4) İfadenin kamu hizmetine ve kurumun itibarına olan somut etkisi, 5) Verilen cezanın orantılılığı. Kurum içi yolsuzluk veya hukuka aykırılık gibi kamu yararını ilgilendiren bir konunun ifşası, salt kişisel bir eleştiriden farklı değerlendirilir. Ancak, memurun bu eleştiriyi yaparken kurum içi şikayet yollarını tüketip tüketmediği de dikkate alınır. Doğrudan kamuoyuna açıklama yapmak, son çare olmalıdır. Yine de, eylemin niteliği ne olursa olsun, meslekten çıkarma gibi en ağır yaptırımın uygulanması genellikle orantısız bulunur. Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre, eylemin kamu hizmetine zarar verme derecesini ve memurun kastını değerlendirerek daha hafif bir ceza (uyarma, kınama vb.) verilmesi gerektiğine veya cezanın tamamen iptaline karar verebilir. Doğrudan meslekten çıkarma, bu tür bir eylem için genellikle ölçüsüzdür.