Bir davada, delil avansının HMK m. 324 uyarınca taraflarca yatırılmaması 'o delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır' sonucunu doğurur. Ancak bu kuralın 'tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler' açısından bir istisnası var mıdır?

Evet, önemli bir istisnası vardır. HMK m. 324/3, 'Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işler hakkındaki hükümler saklıdır.' demektedir. Bu tür davalarda (örneğin, babalık davası, boşanma ve sonuçlarına ilişkin davalar, vesayet işleri) kamu düzeni ön plandadır ve hakim, tarafların taleplerine bağlı kalmaksızın maddi gerçeği resen araştırmakla yükümlüdür. Bu nedenle, bu tür davalarda taraflardan biri delil avansını yatırmasa bile, hakim bu delilin toplanmasını maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için zorunlu görüyorsa, delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılmasına karar veremez. Gerekirse giderin Hazineden karşılanarak delilin toplanmasına karar verebilir. (Kaynak: hmk-madde-283-bilirkisi-gider-ve-ucreti.html)