Sendikaların, toplu sözleşme yapma yetkisinin dışında, bireysel iş uyuşmazlıklarında ve özellikle 'sigortasız çalıştırma' gibi yasa dışı uygulamalara karşı rolü ve etkinliği nedir? Bir sendika, üyesi olmayan bir işçinin sigortasız çalıştırılmasına müdahale edebilir mi?

Sendikaların temel rolü, üyeleri adına toplu iş sözleşmesi müzakereleri yürütmek ve çalışma koşullarını iyileştirmektir. Bununla birlikte, sendikalar bireysel iş uyuşmazlıklarında da önemli bir rol oynarlar. Üyelerinin hak ihlallerine (haksız fesih, ücret ödenmemesi, sigortasız çalıştırma vb.) karşı onlara hukuki danışmanlık ve avukatlık desteği sağlarlar. İşyerinde denetim yapılmasını talep edebilir, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SGK nezdinde girişimlerde bulunabilirler. Sigortasız çalıştırma gibi yasa dışı uygulamaları tespit ettiklerinde, durumu resmi makamlara bildirerek işverene idari yaptırım uygulanmasını sağlarlar. Kural olarak, bir sendika doğrudan doğruya üyesi olmayan bir işçi adına hukuki işlem yapamaz veya dava açamaz. Ancak, işyerindeki genel bir yasa dışı uygulamayı (örneğin sistematik sigortasız çalıştırma) tespit ettiğinde, bu durumu genel bir sorun olarak gündeme getirip tüm çalışanları etkileyen bir denetim sürecini başlatabilir. Bu dolaylı olarak üye olmayan işçiye de fayda sağlar. (Kaynak: avukaterdemozkan.com/sigorta-hukuku/sigortasiz-isci-calistirmak/)