Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerinin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da yapılırken, kamu kuruluşlarının belli bir yörede uygulanacak yönetmeliklerinin denetimi idare mahkemelerinde yapılır. Görevli mahkemenin bu şekilde farklılaşmasının altında yatan mantık nedir? Bir üniversite rektörlüğü tarafından çıkarılan ve sadece o üniversitenin kampüsünde uygulanacak bir yönetmeliğin iptali davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?

Görevli mahkemenin farklılaşmasının altında yatan temel mantık, düzenleyici işlemin etki alanının genişliğidir. Ülke çapında uygulanan ve tüm ülkedeki vatandaşları veya ilgili meslek gruplarını etkileyen yönetmeliklerin, ülkenin en yüksek idari yargı mercii olan Danıştay tarafından ilk derece mahkemesi olarak denetlenmesi, içtihat birliğini sağlama ve daha merkezi bir denetim yapma amacını taşır. Buna karşılık, belediye, il özel idaresi gibi kamu kuruluşlarının sadece kendi görev alanları ve coğrafi sınırları içinde (belli bir yörede) uygulanan yönetmeliklerinin denetimi, yerel idari yargı merci olan idare mahkemelerine bırakılmıştır. Bu, yerindenlik ilkesi ve yargılamanın daha hızlı yürümesi ile ilgilidir. Bir üniversite, bir kamu tüzel kişisidir. Rektörlük tarafından çıkarılan ve sadece o üniversiteyi ilgilendiren bir yönetmelik, 'belli bir yörede uygulanacak' yönetmelik niteliğindedir. Bu nedenle, bu yönetmeliğin iptali davasında görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise, yönetmeliği çıkaran üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 34/2-c). (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/yonetmelik-iptal-davasi/)