Bir yönetmeliğin iptali davasında, iptal kararının 'genel etkili' ve 'geçmişe etkili (makable şamil)' olması ne anlama gelir? Bir yönetmelik Danıştay tarafından iptal edildiğinde, bu iptal kararından, davayı açmamış ancak aynı yönetmeliğe dayanılarak hakkında işlem tesis edilmiş diğer kişiler nasıl yararlanır? Bu durumun 'kazanılmış haklar' ile ilişkisini tartışınız.

Bir yönetmeliğin iptal kararının 'geçmişe etkili' olması, iptal edilen yönetmeliğin, mahkeme kararının verildiği andan itibaren değil, yürürlüğe girdiği andan itibaren hukuk aleminden silinmesi, hiç var olmamış sayılması anlamına gelir. 'Genel etkili' olması ise, iptal kararının sadece davayı açan kişiyi değil, o yönetmelikten etkilenen herkesi bağlaması demektir. Bu, iptal davasının objektif niteliğinin bir sonucudur. Dolayısıyla, bir yönetmelik iptal edildiğinde, o yönetmeliğe dayanılarak tesis edilmiş olan tüm bireysel işlemler de hukuki dayanaktan yoksun kalır. Davayı açmamış olan kişiler, idareye başvurarak haklarındaki işlemlerin geri alınmasını isteyebilir veya bu işlemlere karşı dava açabilirler. Kazanılmış haklar açısından durum karmaşıktır. Kural olarak, hukuka aykırı bir işleme dayalı olarak kazanılmış haktan söz edilemez. Ancak, iptal edilen yönetmeliğe dayanarak kişiler lehine haklar doğmuş ve bu haklar iyi niyetle kullanılmışsa, özellikle uzun bir süre geçmişse, hukuk güvenliği ve istikrar ilkeleri gereği bu hakların korunması gündeme gelebilir. Mahkemeler, her somut olayda kamu yararı ile bireyin kazanılmış hakkı arasında bir denge kurarak karar verir. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/yonetmelik-iptal-davasi/)