HMK m. 324 'delil ikamesi için avans' ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği m. 45 'gider avansı' ve 'delil avansı' kavramlarını düzenlemektedir. Yargıtay HGK 2017/249 E. sayılı kararında geçen uyuşmazlıkta talep edilen 43.660,00 TL'lik masraf, 'bilirkişi ücreti' mi yoksa HMK m. 323/1-h kapsamında 'yargılama sırasında yapılan diğer giderler' midir? Bu ayrımın, davacının masrafı yatırmamasının sonuçları açısından önemini açıklayınız.

Uyuşmazlıkta talep edilen 43.660,00 TL'lik masrafın niteliği, davacının ispat yükü altındaki bir delilin (ayıplı yazılımın tespiti) ikamesi için gerekli olduğundan, HMK m. 324 kapsamında bir 'delil avansı' olarak kabul edilmelidir. Her ne kadar yerel mahkeme bunu 'diğer giderler' olarak nitelendirse de, Yargıtay, bunun bir bilirkişi incelemesi masrafı olduğunu ve HMK m. 283 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrımın önemi şudur: Eğer bu masraf 'gider avansı' (dava şartı olan) olarak kabul edilirse ve tamamlanmazsa, dava şartı yokluğundan dava reddedilir (Yönetmelik m. 45/3). Eğer 'delil avansı' olarak kabul edilirse, davacı bu avansı yatırmadığı takdirde o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılır (HMK m. 324/2). Bu durumda, davacı iddiasını (yazılımın ayıplı olduğunu) ispat edemediği için davanın esastan reddi sonucuyla karşılaşır ki somut olayda da bu yaşanmıştır. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-283-bilirkisi-gider-ve-ucreti.html)