Sanık, hakkında verilen beraat kararının gerekçesini, örneğin delil yetersizliğinden (CMK m. 223/2-e) değil de, fiilin suç olmamasından (CMK m. 223/2-a) beraat etmesi gerektiği iddiasıyla temyiz edebilir. Bu durumda, temyiz mahkemesi (Yargıtay), sanık lehine olan bu talebi incelerken 'aleyhe değiştirme yasağı' (reformatio in peius) ilkesiyle (CMK m. 307/4) bağlı mıdır? Yani, Yargıtay, beraat kararını bozup, sanığın eyleminin aslında başka bir suçu oluşturduğuna ve mahkumiyet gerektiğine karar verebilir mi?

Cevap: Bu soru, 'aleyhe değiştirme yasağı' ilkesinin sınırlarını ve uygulama alanını test etmektedir. CMK m. 307/4'e göre, 'Hüküm, sanık lehine bozulmuşsa ve bu hususların yeniden yargılama yapılmasını gerektirmesi hâlinde, yargılamayı yapacak mahkeme, Yargıtay'ın bozma kararında belirttiği esaslara uyarak... daha ağır bir ceza veremez.' Hüküm sadece sanık (veya onun lehine Cumhuriyet savcısı) tarafından temyiz edilmişse, aleyhe değiştirme yasağı mutlak olarak uygulanır. Yani, sonuç ceza ilk hükümden daha ağır olamaz. Sorudaki durumda, beraat hükmünü temyiz eden sadece sanıktır. Sanık, beraat sonucunu değil, gerekçesini kendi lehine değiştirmek istemektedir. Bu durumda Yargıtay, dosyayı incelerken, sanığın eyleminin aslında bir suç oluşturduğu ve beraat kararının hatalı olduğu sonucuna varsa bile, aleyhe değiştirme yasağı nedeniyle beraat hükmünü 'mahkumiyet' yönünde bo-za-maz. Çünkü bu, sanığın başvurusundan dolayı onun hukuki durumunun ağırlaştırılması anlamına gelir ki, yasağın temel amacı tam da bunu önlemektir. Sanık, 'daha iyi bir beraat' almak için başvurduğu kanun yolunda, 'mahkum olma' riskiyle karşılaşmamalıdır. Yargıtay, en fazla, sanığın talebini yerinde bulmayarak temyiz istemini esastan reddedebilir veya beraat kararını onar. Ancak beraat kararını, sanık aleyhine olacak şekilde mahkumiyet veya başka bir aleyhe sonuç doğuracak şekilde bozamaz. Yasağın amacı, sanığın cezasının ağırlaşacağı endişesi taşımadan kanun yollarına başvurabilmesini sağlamaktır.