657 sayılı DMK'nın 3. maddesinde yer alan 'sınıflandırma' ilkesinin, memuriyet hukukundaki temel işlevleri nelerdir? Bir memurun, kendi hizmet sınıfı ve kariyer yolu dışında, başka bir sınıfa ait bir göreve (örneğin, Teknik Hizmetler Sınıfındaki bir mühendisin Genel İdare Hizmetleri Sınıfındaki bir şube müdürlüğüne) atanmasının hukuki geçerliliğini, bu ilke ve DMK m. 76'daki takdir yetkisi çerçevesinde tartışınız.
Cevap: DMK m. 3'teki 'sınıflandırma' ilkesi, Devlet memuriyet sisteminin temel taşıdır. Temel işlevleri şunlardır: 1) Kadroların Standardizasyonu: Kamu hizmeti görevlerini, gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre (Genel İdare, Teknik, Sağlık, Eğitim vb.) sınıflara ayırarak bir standart oluşturur. 2) Kariyer Planlaması: Memurların kendi mesleki alanlarında, yani sınıfları içinde ilerlemeleri ve en yüksek derecelere yükselmeleri için bir yol haritası (kariyer yolu) çizer. 3) Özlük Haklarının Belirlenmesi: Aylık, ek gösterge, özel hizmet tazminatı gibi mali ve sosyal haklar, büyük ölçüde memurun bulunduğu hizmet sınıfına göre belirlenir. DMK m. 76, idareye memurları naklen atama konusunda geniş bir takdir yetkisi verse de, bu yetki 'sınıflandırma' ilkesiyle sınırlıdır. Kural olarak, bir memurun kendi hizmet sınıfı dışındaki bir sınıfa ait kadroya atanması mümkün değildir. Ancak, bazı istisnalar vardır. Örneğin, bir mühendis (Teknik Hizmetler Sınıfı), yöneticilik pozisyonu olan ve genellikle Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan bir şube müdürlüğü kadrosuna, gerekli diğer şartları (eğitim, hizmet süresi vb.) taşıması halinde atanabilir. Bu tür 'sınıflar arası geçiş' niteliğindeki atamaların hukuka uygun sayılabilmesi için, atamanın kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olması, memurun kazanılmış hak aylık derecesinin korunması ve atanacağı kadronun gerektirdiği özel nitelikleri taşıması gerekir. Atama, keyfi bir şekilde, memurun kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olarak, onu mesleğinden uzaklaştırma amacı taşıyorsa hukuka aykırı olur. Danıştay, bu tür atamalarda işlemin gerekçesini, kamu yararını ve hizmet gereğini sıkı bir şekilde denetlemektedir.