Ceza davalarının birleştirilmesi (CMK m. 8-11) ve ayrılması (CMK m. 10) konusunda mahkemenin takdir yetkisinin sınırları nelerdir? Yargıtay 20. Ceza Dairesi'nin 2019/1442 sayılı kararında, sanık hakkında 'tedavi ve denetimli serbestlik' nedeniyle 'durma kararı' verilmiş bir dosyanın, başka bir dosyayla birleştirilmesinin neden hukuka aykırı bulunduğunu 'birleştirmede fayda' ilkesi açısından açıklayınız.

Cevap: Ceza davalarının birleştirilmesi veya ayrılması, kural olarak yargılamayı yapan mahkemenin takdirine bırakılmıştır. Ancak bu takdir yetkisi sınırsız değildir ve 'birleştirmede veya ayırmada hukuki yarar bulunması' ilkesiyle sınırlıdır. Amaç, usul ekonomisini sağlamak, delillerin birlikte değerlendirilmesiyle maddi gerçeğe daha sağlıklı ulaşmak ve çelişkili kararları önlemektir. Yargıtay 20. CD, K. 2019/1442 sayılı kararında, bu 'fayda' ilkesinin somut bir uygulamasını görmekteyiz. Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan (TCK m. 191) yargılanan sanık hakkında, CMK m. 223/8 ve TCK m. 191/2 uyarınca tedavi ve denetimli serbestlik tedbirine uyulması şartıyla 'kamu davasının açılmasının ertelenmesi' veya 'hükmün açıklanmasının geri bırakılması' ile birlikte 'durma kararı' verilebilir. Bu 'durma kararı', yargılamayı geçici olarak askıya alır. Davanın geleceği, sanığın denetim süresi içindeki davranışlarına bağlıdır. Bu süre içinde sanık yükümlülüklerini yerine getirirse dava düşecek, yerine getirmezse yargılamaya devam edilecektir. Kararda, bu şekilde geleceği belirsiz ve geçici olarak durdurulmuş bir dosyanın, aktif olarak devam eden başka bir dava ile birleştirilmesinde 'menfaat' (hukuki yarar) bulunmadığı kabul edilmiştir. Zira duran dosya, birleştirileceği aktif dosyayı da gereksiz yere bekletecek, yargılamayı hızlandırmak yerine yavaşlatacaktır. Bu durum, birleştirmenin temel amacı olan usul ekonomisine aykırıdır. Bu nedenle, mahkemenin, yargılaması geçici olarak tatil edilmiş bir dosyayı, menfaat bulunmadığı halde birleştirme kararı vermesi hukuka aykırı bulunmuştur.