CMK m. 116'ya göre adli arama için 'makul şüphe' yeterliyken, CMK m. 117'ye göre üçüncü kişilerin nezdinde arama için 'aranılan kişinin veya suç delillerinin, belirtilen yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığı' şartı aranmaktadır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2017/10 sayılı kararında, şüphelinin sadece GBT kaydında kaçakçılık suçundan kaydının olması, elindeki poşette arama yapılması için yeterli şüpheyi oluşturur mu? Karar, 'suçüstü' halinin arama kararı gerekliliğini nasıl etkilediğini açıklamaktadır?
Cevap: Yargıtay CGK'nın 2017/10 sayılı kararında, 'makul şüphe' ve 'suçüstü' kavramları arasındaki ilişki detaylıca incelenmiştir. CMK m. 116'daki 'makul şüphe', hayatın olağan akışına göre somut olgulara dayanan bir şüphedir. Sadece bir kişinin geçmişte bir suçtan kaydının olması, tek başına o an yeni bir suç işlediğine dair makul şüphe oluşturmaz. Ancak karardaki olayda, kolluk görevlileri devriye sırasında sanığın davranışlarından şüphelenmiş, GBT sorgusunda kaçakçılık kaydını görmüş ve elinde bir poşet olduğunu fark etmiştir. Yargıtay'a göre bu unsurların bir araya gelmesi, şüpheyi 'makul' seviyeye çıkarmıştır. Bu makul şüphe, polise PVSK m. 4/A uyarınca kişiyi durdurma ve soru sorma yetkisi verir. Sanığın poşette sigara olduğunu söylemesi üzerine poşetin kontrol edilmesi ve içinde kaçak sigaraların bulunmasıyla birlikte, artık bir 'suçüstü' (CMK m. 2/j) hali ortaya çıkmıştır. Suçüstü hali, işlenmekte olan bir suçun varlığını gösterir. Bu durumda, CMK m. 90/4 ve PVSK Ek 6. madde uyarınca kolluk, delillerin kaybolmasını önlemek için derhal gerekli tedbirleri alabilir ve suç konusu eşyaya el koyabilir. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (f) bendi de suçüstü halinde ayrıca bir arama kararı veya emri alınmasına gerek olmadığını belirtir. Dolayısıyla, başlangıçtaki makul şüphe üzerine yapılan müdahale, suçüstü halinin tespitiyle sonuçlandığında, arama kararı olmaksızın yapılan el koyma işlemi hukuka uygun hale gelir ve elde edilen delil geçerli kabul edilir.