Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 117. maddesi, şüpheli veya sanık dışındaki 'diğer kişilerle' ilgili aramanın koşullarını düzenlemektedir. Bu maddeye göre, bir suçla ilgisi olmayan üçüncü bir kişinin konutunda arama yapılabilmesi için CMK m. 116'daki 'makul şüphe'ye ek olarak hangi özel şartın gerçekleşmesi gerekir? 'Şüphelinin veya sanığın yakalandığı veya izlendiği sırada girdiği yerler' için bu özel şartın aranmamasının hukuki gerekçesi nedir?

Cevap: CMK, özel hayatın gizliliğini korumak amacıyla, suça karışmamış üçüncü kişilerin (diğer kişiler) nezdinde yapılacak aramayı, şüpheli/sanık nezdinde yapılacak aramadan daha sıkı koşullara bağlamıştır. CMK m. 117/2'ye göre, üçüncü bir kişinin konutunda, işyerinde veya eşyasında arama yapılabilmesi için iki koşulun bir arada bulunması gerekir: 1) Genel Şart (Makul Şüphe): CMK m. 116'da belirtildiği gibi, arama sonucunda şüphelinin yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda 'makul şüphe' bulunmalıdır. 2) Özel Şart: Buna ek olarak, 'aranılan kişinin (şüpheli/sanık) veya suçun delil, iz, eser ve emarelerinin veya elkonulacak eşyanın o üçüncü kişinin nezdinde bulunduğunu kabul ettirebilecek olayların varlığı' gerekir. Bu, basit bir şüpheden daha yoğun, somut olgulara dayalı bir kanıyı ifade eder. Yani, arama yapılacak üçüncü kişi ile suç arasında somut bir bağlantının kurulması zorunludur. CMK m. 117/3 ise, 'şüphelinin veya sanığın yakalandığı veya izlendiği sırada girdiği yerler' bakımından bu özel şartın aranmayacağını belirterek bir istisna getirmiştir. Bu istisnanın hukuki gerekçesi, delillerin karartılmasının veya şüphelinin kaçmasının acilen önlenmesi zorunluluğudur. Kolluk, takip ettiği bir şüphelinin üçüncü bir kişiye ait bir eve aniden girmesi durumunda, delillerin orada olduğuna dair somut olayları araştıracak zamanı bulamaz. Bu acil durum, özel hayatın gizliliğine yapılacak müdahaleyi orantılı ve meşru kılar. Burada amaç, suçüstü halinin getirdiği zorunluluklar nedeniyle delil güvenliğini ve kamu düzenini sağlamaktır.