CMK m. 9 uyarınca 'bağlantılı suçlardan her biri değişik mahkemelerin görevine giriyorsa, bunlar hakkında birleştirilmek suretiyle yüksek görevli mahkemede dava açılabilir'. CMK m. 8'deki 'dar bağlantı' ve m. 11'deki 'geniş bağlantı' kavramlarını tanımlayarak, farklı yerlerdeki ve görevli mahkemelerdeki davaların birleştirilmesi usulünü (CMK m. 16) Yargıtay 4. Ceza Dairesi'nin 2019/1025 sayılı kararı ışığında açıklayınız. Mahkemeler arasında uyuşma sağlanamazsa çözüm yolu nedir?
Cevap: Ceza yargılamasında kural her davanın ayrı görülmesidir, birleştirme istisnadır. Bağlantı, davaların birlikte görülmesinde usul ekonomisi, delillerin birlikte değerlendirilmesi ve çelişkili kararların önlenmesi gibi yararlar varsa birleştirmeye imkan tanır. CMK m. 8'de 'dar bağlantı' tanımlanmıştır: bir kişinin birden fazla suçtan sanık olması veya bir suçta birden fazla sanık bulunması. CMK m. 11'de ise 'geniş bağlantı' düzenlenmiştir; mahkeme, m. 8'deki türden olmasa bile, aralarında irtibat gördüğü davaları birleştirebilir. CMK m. 9, görevli mahkemeler arasında bağlantı olduğunda, davaların yüksek görevli mahkemede birleştirilebileceğini düzenler. Yargıtay 4. CD, K. 2019/1025 sayılı kararında da görüldüğü gibi, farklı yerlerdeki (yetkili) mahkemelerde görülen bağlantılı davaların birleştirilmesi CMK m. 16'ya tabidir. Buna göre: 1) Uyuşma ile Birleştirme: Mahkemeler, Cumhuriyet savcılarının da istemine uygun olarak, aralarında uyuşarak (muvafakat vererek) davaları bir mahkemede birleştirebilirler. Birleştirme kararı verecek mahkemenin, diğer mahkemenin muvafakatini sorması gerekir. Yargıtay kararında İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi'nin, Manavgat Ağır Ceza Mahkemesi'nin muvafakatini sormadan birleştirme kararı vermesi hukuka aykırı bulunmuştur. 2) Uyuşmazlık Halinde Çözüm: Eğer mahkemeler arasında birleştirme konusunda uyuşmazlık çıkarsa (biri birleştirme ister, diğeri reddederse), CMK m. 16/3 uyarınca Cumhuriyet savcısının veya sanığın istemi üzerine, 'ortak yüksek görevli mahkeme' birleştirmeye gerek olup olmadığına ve gerekirse hangi mahkemede birleştirileceğine karar verir. Somut olayda bu merci, Yargıtay olacaktır.