Önalım hakkından 'feragat' ile belirli bir satışta önalım hakkını 'kullanmaktan vazgeçme' arasındaki hukuki farkları, şekil şartları ve sonuçları açısından karşılaştırınız. Paydaş A, paydaş B'ye noterden verdiği bir belge ile 'C'ye yapacağı satışta önalım hakkımı kullanmayacağım' şeklinde beyanda bulunmuştur. Bu işlem feragat midir, vazgeçme midir ve geçerli midir?
İki kavram hukuki olarak birbirinden farklıdır ve farklı sonuçlar doğurur: 1) Önalım Hakkından Feragat: - Niteliği: Bu, paydaşın gelecekteki 'tüm' satışlara karşı önalım hakkından genel ve soyut olarak vazgeçmesidir. Bu feragatle birlikte, o paydaş için önalım hakkı tamamen ortadan kalkar. - Şekil Şartı: TMK m. 733/2 uyarınca, feragatin 'resmi şekilde' (tapu sicil müdürlüğünde veya noterde düzenleme şeklinde) yapılması ve 'tapu kütüğüne şerh verilmesi' zorunludur. Adi yazılı feragat geçersizdir. - Sonucu: Hak tamamen sona erer. Feragat eden paydaş, daha sonraki hiçbir satışta bu hakkını kullanamaz. 2) Kullanmaktan Vazgeçme: - Niteliği: Bu, paydaşın sadece 'belirli bir satış işlemi' için önalım hakkını kullanmayacağını beyan etmesidir. Hak, genel olarak ortadan kalkmaz, sadece o spesifik satış için askıya alınır. - Şekil Şartı: TMK m. 733/3 uyarınca, 'yazılı şekle' tabidir ve satıştan önce veya sonra yapılabilir. Resmi şekil veya tapuya şerh zorunluluğu yoktur. - Sonucu: Hak sadece o satış için kullanılamaz. Eğer o satıştan sonra alıcı paydaş, payını başka bir üçüncü kişiye satarsa, vazgeçen paydaşın önalım hakkı yeniden doğar ve bu yeni satış için hakkını kullanabilir. Sorudaki örnekte, paydaş A, sadece 'C'ye yapılacak satış' için hakkını kullanmayacağını beyan etmiştir. Bu, genel bir feragat değil, belirli bir satışa özgü bir 'kullanmaktan vazgeçme'dir. Bu beyanın noterden verilmiş olması, kanunun aradığı 'yazılı şekil' şartını fazlasıyla karşıladığı için geçerlidir. B, payını C'ye sattığında A önalım hakkını kullanamaz. Ancak C, daha sonra payını D'ye satarsa, A bu satış için önalım hakkını kullanabilir. (Kaynak: vonahukuk.com/onalim-hakki-fiili-taksimin-varligi-ve-bedelde-muvazaa-iddiasi/)