Ücreti ödenmediği için işten kaçınma hakkını (İK m.34) kullanan işçilerin bu eyleminin 'toplu bir nitelik kazanması' durumunda, bu eylem grev olarak nitelendirilebilir mi? Kanunun bu konudaki açık düzenlemesinin ardındaki mantığı ve işçilere sağladığı korumayı izah ediniz.
Hayır, bu eylem grev olarak nitelendirilemez. İş Kanunu'nun 34. maddesi bu konuda çok açık bir hüküm içermektedir: 'Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez.' Kanunun bu açık düzenlemesinin ardındaki mantık, grev ile işten kaçınma hakkının amaç ve hukuki niteliklerinin tamamen farklı olmasıdır. Grev (6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na göre), işçilerin topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla aralarında anlaşarak veya bir kuruluşun aynı amaçla topluca çalışmamaları için verdiği karara uyarak işi bırakmalarıdır ve genellikle toplu iş sözleşmesi süreçlerindeki uyuşmazlıklarda bir baskı aracı olarak kullanılır. Grevin kanuni ve kanun dışı türleri, usul ve sonuçları ayrı bir kanunla düzenlenmiştir. Oysa İK m. 34'teki işten kaçınma hakkı, işverenin en temel borcu olan ücret ödeme borcunu ihlal etmesine karşı işçiye tanınmış bireysel bir savunma mekanizmasıdır. Bu hakkın birden fazla işçi tarafından aynı anda kullanılması, onun niteliğini değiştirmez. Kanun, bu eylemin 'grev' olarak nitelendirilmesini yasaklayarak işçilere önemli bir koruma sağlamaktadır. Eğer bu eylem grev sayılsaydı, işveren kanun dışı grev iddiasıyla işçilerin iş sözleşmelerini feshedebilir veya grevin hukuki sonuçlarına (ücret ödememe gibi) dayanabilirdi. Kanun bu yolu kapatarak, ücreti ödenmeyen işçinin bu temel hakkını kullanırken işini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmasını engellemektedir. Madde, işverenin 'bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz' diyerek bu korumayı pekiştirmektedir. (Kaynak: or.av.tr/maasi-odenmeyen-iscinin-haklari-nelerdir/)