4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi, ücreti 20 gün içinde mücbir sebep olmaksızın ödenmeyen işçiye 'iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınma hakkı' tanımaktadır. Bu hakkın kullanılması ile işçinin İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca 'haklı nedenle derhal fesih hakkı'nı kullanması arasındaki temel farklar ve sonuçları nelerdir? İşçi bu iki hakkı aynı anda kullanabilir mi?

İki hak arasında temel farklar ve sonuçları şunlardır: 1) Hukuki Niteliği ve Amacı: - İşten Kaçınma Hakkı (m. 34): Bu hak, iş sözleşmesini sona erdirmeyi amaçlamaz. Sadece işvereni ücret ödeme borcunu ifaya zorlamak için işçiye tanınmış bir 'ödemezlik def'i' niteliğindedir. İşçi, iş görme borcunu askıya alır, ancak iş sözleşmesi devam eder. Ücret ödendiği anda işçinin işe dönme yükümlülüğü doğar. - Haklı Nedenle Fesih Hakkı (m. 24/II-e): Bu, iş sözleşmesini geçmişe değil, ileriye etkili olarak sona erdiren 'bozucu yenilik doğuran' bir haktır. İşçi bu hakkı kullandığında iş ilişkisi derhal sona erer. 2) Kullanım Koşulları: - İşten Kaçınma Hakkı: Ücretin ödeme gününden itibaren '20 gün' geçmiş olması ve işverenin ödememe konusunda 'mücbir bir nedeninin' olmaması gerekir. - Haklı Nedenle Fesih Hakkı: Kanun metni belirli bir süre öngörmemiştir. Yargıtay uygulamasına göre, ücretin kanunda veya sözleşmede belirtilen tarihte ödenmemesi, fesih hakkının doğması için yeterlidir. 20 gün bekleme zorunluluğu yoktur. Ücretin hiç ödenmemesi, eksik ödenmesi veya sürekli olarak geç ödenmesinin alışkanlık haline getirilmesi de haklı fesih nedenidir. 3) Sonuçları: - İşten Kaçınma Hakkı: İşçi işe gitmese de iş sözleşmesi devam ettiği için, o süreye ait ücretini talep edebilir. İşveren bu nedenle işçiyi işten çıkaramaz, yerine başkasını alamaz. - Haklı Nedenle Fesih Hakkı: İş sözleşmesi sona erer. İşçi, koşulları varsa kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak sözleşmeyi kendisi feshettiği için ihbar tazminatı alamaz. Ayrıca ödenmeyen ücretlerini, fazla mesai, yıllık izin gibi diğer alacaklarını da talep eder. İşçi bu iki hakkı aynı anda kullanamaz, çünkü bunlar birbirini dışlayan haklardır. İşçi ya sözleşmenin devamını isteyip işten kaçınma hakkını kullanacak ya da sözleşmeyi bitirme iradesiyle fesih hakkını kullanacaktır. (Kaynak: or.av.tr/maasi-odenmeyen-iscinin-haklari-nelerdir/)