İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 20. maddesinde düzenlenen 're'sen (kendiliğinden) araştırma ilkesi', idari yargıyı adli yargıdan ayıran en temel özelliklerden biridir. Bu ilkenin, idari yargılamadaki 'tarafların getirdiği delillerle bağlı olmama' ve 'yargılamanın yürütülmesinde hakimin aktif rolü' üzerindeki etkilerini, Danıştay 12. Dairesi'nin 2006/1109 K. sayılı kararı örneği üzerinden somutlaştırarak açıklayınız.

İYUK m. 20'de düzenlenen 're'sen araştırma ilkesi', idari yargılamanın, tarafların getirdiği delillerle sınırlı olduğu adli yargıdan (özellikle medeni usul hukukundan) temelden ayrılmasını sağlar. Bu ilkenin etkileri şunlardır: 1) Tarafların Getirdiği Delillerle Bağlı Olmama: Medeni usulde hakim kural olarak tarafların sunduğu delillerle bağlıdır (taraflarca hazırlama ilkesi). İdari yargıda ise hakim, tarafların sunduğu delilleri yeterli görmezse veya hiç delil sunulmamış olsa bile, uyuşmazlığın aydınlatılması için gerekli gördüğü her türlü delili (belge, bilgi, keşif, bilirkişi incelemesi) kendiliğinden toplayabilir. Tarafların bir delile dayanmamış olması, hakimin o delili araştırmasına engel değildir. 2) Yargılamanın Yürütülmesinde Hakimin Aktif Rolü: Bu ilke, hakime pasif bir gözlemci rolü yerine, maddi gerçeği araştıran aktif bir rol yükler. Hakim, davanın aydınlatılması için gerekli gördüğü ara kararlarını re'sen tesis eder. Danıştay 12. Dairesi'nin E:2005/5195, K:2006/1109 sayılı kararında bu ilkenin somut bir uygulamasını görmekteyiz. Davacının göreve gelmediği iddiası, sadece tek bir tutanağa dayanmaktadır. İdare Mahkemesi bu delili yeterli görerek davayı reddetmiştir. Danıştay ise, bu delilin tek başına yeterli olmadığını, İYUK m. 20 uyarınca mahkemenin re'sen araştırma yaparak 'görev defteri, hizmet içi eğitim seminerlerine katılım belgeleri, ders ve konferans görevlendirmeleri' gibi diğer belgeleri de ilgili kurumlardan getirtip incelemesi ve ancak ondan sonra bir karar vermesi gerektiğini belirtmiştir. Bu karar, hakimin tarafların sunduğu ile yetinmeyip, gerçeği ortaya çıkarmak için aktif olarak delil toplama görevini açıkça göstermektedir. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/idari-yargilama-usulu-kanunu-20-madde-iyuk/)