Yurt dışında çalışan bir Türk vatandaşının, Türkiye'de aynı döneme denk gelen vergi mükellefiyeti nedeniyle 1479 sayılı Kanun (Bağ-Kur) kapsamında zorunlu sigortalı sayılması ve prim ödemesi halinde, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sonradan bu sigortalılığın yurt dışı çalışmasıyla çakıştığı gerekçesiyle iptal edilmesi hukuka uygun mudur? Bu durumda, ödenen primlerin 'isteğe bağlı sigortalılık' olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini, 1479 s. Kanun m. 79 ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatları çerçevesinde tartışınız.

Bu durum, sosyal güvenlik hukukunda 'çifte sigortalılık' veya 'sigortalılıkların çakışması' olarak bilinen karmaşık bir sorundur. 1479 sayılı Kanun'un temel prensibi, kişinin Türkiye'de kendi adına ve hesabına çalışmasıdır. Bir kişinin aynı anda hem yurt dışında bilfiil çalışıp oradaki bir sosyal güvenlik sistemine tabi olması, hem de Türkiye'de zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olması kural olarak mümkün değildir. Çünkü zorunlu sigortalılık, fiili çalışmaya dayanır. Kişi aynı anda iki farklı yerde fiilen çalışamaz. Bu nedenle, SGK'nın, yurt dışı çalışma ile çakışan Bağ-Kur sigortalılığını tespit ettiğinde iptal etmesi, kanunun ruhuna ve fiili çalışma esasına uygundur. Davacının bu dönemde ödediği primlerin 'isteğe bağlı sigortalılık' olarak değerlendirilmesi de kural olarak mümkün değildir. Çünkü 1479 sayılı Kanun'un 79. maddesine göre isteğe bağlı sigortalılığın temel şartlarından biri, kişinin zorunlu sigortalı olmamasını gerektiren bir durumda olması ve Kuruma yazılı talepte bulunmasıdır. Metinde atıf yapılan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında (Örn: 2015/21-555 E. 2019/384 K.) da belirtildiği üzere, isteğe bağlı sigortalılık iradesinin döneminde ortaya konulması gerekir. Yıllar sonra, zorunlu sigortalılık iptal edilince, geçmişe dönük olarak ödenen primlerin 'isteğe bağlı sigortalılık' iradesi olarak yorumlanması ve bu şekilde sigortalılık süresi yaratılması, kanunun sistematiğine aykırıdır. Primler, geriye dönük olarak isteğe bağlı sigortalılık süresi satın almak için kullanılamaz. Dolayısıyla, SGK işlemi ve primlerin iadesi dışında bir yol bulunmadığı, bu sürelerin sigortalılık olarak kabul edilemeyeceği sonucuna varılır. (Kaynak: zulkufarslan.av.tr/yurt-disindaki-calisma/, YHGK E. 2022/10-520, K. 2022/1264)