Ecrimisil davasında yetkili mahkemenin belirlenmesinde, Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre HMK m. 12'deki 'taşınmazın aynına ilişkin davalarda kesin yetki' kuralı uygulanmaz. Bu uygulamanın gerekçesi nedir? Bir davanın 'taşınmazın aynıyla ilgili' sayılabilmesi için taşıması gereken hukuki nitelikler nelerdir? Ecrimisil davasının, bu nitelikleri taşımadığını, davanın konusu ve talep sonucu açısından açıklayınız.
Yargıtay'ın, ecrimisil davalarında HMK m. 12'yi uygulamamasının temel gerekçesi, ecrimisil davasının 'şahsi' bir hakka dayanan bir 'alacak (tazminat) davası' olması, 'ayni' bir hakka dayanan bir mülkiyet davası olmamasıdır. Bir davanın 'taşınmazın aynıyla ilgili' sayılabilmesi için, davanın sonucunda verilecek kararın, doğrudan taşınmazın mülkiyet hakkı veya üzerindeki diğer bir ayni hak (irtifak, rehin vb.) üzerinde bir değişiklik yaratması gerekir. Yani davanın konusu, mülkiyetin kime ait olduğu, bir ayni hakkın varlığı/yokluğu veya sicildeki bir kaydın değiştirilmesidir. Örnekler: Tapu iptali ve tescil davası, ortaklığın giderilmesi davası, geçit hakkı tesisi davası gibi davalar, doğrudan taşınmazın aynıyla ilgilidir ve HMK m. 12'deki kesin yetki kuralına tabidir. Ecrimisil davası ise bu nitelikleri taşımaz: - Davanın Konusu: Davanın konusu, taşınmazın mülkiyetinin kime ait olduğu değil, taşınmazın bir başkası tarafından 'haksız olarak kullanılmasından' doğan zararın giderilmesidir. Mülkiyet, bir ön sorun olarak incelenebilir, ancak davanın asıl konusu mülkiyetin tespiti değildir. - Talep Sonucu: Davacı, talep sonucunda 'taşınmazın mülkiyetinin kendisine tescilini' veya 'sicilde bir değişiklik yapılmasını' istemez. Davacı, haksız işgalci olan davalıdan belirli bir miktar 'paranın' (tazminatın) kendisine ödenmesini talep eder. Bu, tipik bir alacak talebidir. Dava sonucunda verilecek karar, davalının belirli bir miktar para ödemesine hükmeder; tapu sicilinde herhangi bir değişikliğe yol açmaz. Bu nedenlerle, ecrimisil davası, kaynağını taşınmazdan alsa da, konusu ve sonucu itibarıyla bir 'malvarlığı (alacak) davası'dır ve HMK m. 12'nin kapsamına girmez. Yetki, HMK'daki genel (m. 6) veya haksız fiillere ilişkin özel seçimlik (m. 16) yetki kurallarına göre belirlenir. (İlgili metin: ecrimisil-davasi-nasil-acilir, İlgili Kanun: HMK m. 12, m. 16)