Paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda, bir paydaşın önalım hakkını kullanmasını engellemek amacıyla, satıcı ile alıcının tapuda satış bedelini gerçek değerinin çok üzerinde göstermesi 'bedelde muvazaa' olarak nitelendirilir. Bu durumda önalım davası açan paydaş, bu muvazaa iddiasını nasıl ispatlayabilir? Metindeki Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2020/140 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, mahkemenin keşif yoluyla belirlediği 'gerçek değerin' tek başına muvazaanın ispatı için neden yeterli olmadığını, sözleşme özgürlüğü ilkesi bağlamında açıklayınız. Muvazaanın ispatı için başka hangi delillere ihtiyaç duyulur?

Önalım davasında bedelde muvazaa iddiasını ispat yükü, bunu iddia eden davacı paydaştadır. Davacı, satış sözleşmesinin tarafı olmadığı için bu iddiasını tanık dahil her türlü delille ispatlayabilir (HMK m. 203/1-d'nin kıyasen uygulanması). Ancak, mahkemenin keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu belirlediği 'gerçek (rayiç) değerin', tapuda gösterilen bedelden düşük olması, tek başına muvazaanın varlığını kanıtlamaz. Bunun temel nedeni 'sözleşme özgürlüğü' ilkesidir. Taraflar (satıcı ve alıcı), bir malın bedelini serbestçe belirleyebilirler. Bir alıcının, piyasa değerinin üzerinde bir bedel ödemesinin birçok sübjektif nedeni olabilir (örneğin, taşınmaza özel bir ihtiyacı olması, komşu parseli alarak mülkünü büyütme isteği, satıcıyla olan kişisel ilişkisi vb.). Bu nedenle, sadece tapudaki bedelin piyasa rayicinden yüksek olması, tarafların iradesinin gerçekte daha düşük bir bedel üzerinde anlaştığını otomatik olarak göstermez. Yargıtay'ın aradığı, bu 'değer farkı'nı destekleyen ek delillerdir. Muvazaanın ispatı için davacı şu gibi başka delillere dayanmalıdır: - Tanık Beyanları: Tarafların gerçekte anlaştıkları bedel hakkında görgüye dayalı bilgisi olan tanıkların beyanları. - Ödeme Belgeleri: Alıcının satıcıya, tapuda gösterilen bedelden daha düşük bir miktarı ödediğini gösteren banka dekontları veya benzeri belgeler. - Tarafların Mali Durumu: Alıcının, tapuda gösterilen yüksek bedeli ödeyecek mali güce sahip olup olmadığının araştırılması. - İkrar: Davalılardan birinin (satıcı veya alıcı), gerçek bedelin daha düşük olduğuna dair beyanı. Bu ek delillerle desteklenmeyen, sadece bilirkişi raporuna dayalı bir muvazaa kabulü, sözleşme özgürlüğüne haksız bir müdahale olarak görülmektedir. (İlgili metin: onalim-hakki-fiili-taksimin-varligi-ve-bedelde-muvazaa-iddiasi, İlgili Kanunlar: TMK m. 732, HMK)