5651 sayılı Kanun uyarınca verilen erişimin engellenmesi kararının, kararı veren Sulh Ceza Hakimliği tarafından değil, Erişim Sağlayıcıları Birliği (ESB) aracılığıyla 'erişim sağlayıcılar' tarafından uygulanması öngörülmüştür. Bu uygulamanın hukuki ve teknik gerekçeleri nelerdir? Bir mahkeme kararının infazının, yargı organları dışında, özel hukuk tüzel kişiliği olan bir birlik ve ticari şirketler (erişim sağlayıcılar) tarafından yerine getirilmesi, 'yargı kararlarının uygulanması' ilkesi açısından nasıl bir model oluşturmaktadır? Bu modelin avantaj ve dezavantajlarını tartışınız.
Bu uygulamanın hukuki ve teknik gerekçeleri şunlardır: Hukuki Gerekçe: 5651 sayılı Kanun, internet ortamındaki içeriklere müdahale için özel ve hızlı bir usul öngörmüştür. Yargı kararlarının genel infaz usulleri (icra daireleri vb.) internetin dinamik ve anlık yapısına uygun değildir. Kanun koyucu, bu özel alan için, kararların hızla uygulanmasını sağlayacak özel bir infaz mekanizması olarak ESB'yi ve erişim sağlayıcıları görevlendirmiştir. Teknik Gerekçe: Bir internet sitesine veya URL'ye erişimin engellenmesi, teknik bir işlemdir. Bu işlem, internet trafiğini kontrol eden ve yönlendiren 'erişim sağlayıcılar' (Türk Telekom, Turkcell, Vodafone vb.) tarafından, kendi ağ altyapıları üzerinden gerçekleştirilebilir. Mahkemelerin veya savcılıkların bu teknik altyapısı ve uzmanlığı yoktur. Bu nedenle kararın infazı, teknik olarak bu yeteneğe sahip olan kurumlara bırakılmıştır. ESB ise, bu kararların tüm erişim sağlayıcılara tek bir merkezden ve hızla iletilmesini sağlayan bir koordinasyon organı işlevi görür. Bu modelin avantajları: - Hız ve Etkinlik: Kararlar, ESB üzerinden tüm sağlayıcılara anında iletilir ve 4 saat gibi çok kısa bir sürede uygulanır. Bu, özellikle özel hayatın gizliliği gibi acil müdahale gerektiren durumlarda çok etkilidir. - Uzmanlık: Kararın infazı, teknik uzmanlığa sahip olan kurumlar tarafından yapılır, bu da hatalı uygulamaları azaltır. Dezavantajları: - Denetim Zorluğu: Yargı kararının infazı, yargı denetiminin dışındaki ticari şirketlere bırakılmıştır. Uygulamanın doğru yapılıp yapılmadığının denetimi zorlaşabilir. - Aşırı Engelleme Riski: Teknik yetersizlikler veya kolaycılık nedeniyle, sadece hukuka aykırı içeriğe sahip URL'nin engellenmesi yerine, tüm web sitesinin veya IP adresinin engellenmesi gibi orantısız uygulamalar yaşanabilir. - Sorumluluk Sorunları: Kararın uygulanmamasından doğan zararlardan kimin (ESB mi, erişim sağlayıcı mı) nasıl sorumlu olacağı konusunda hukuki karmaşalar yaşanabilir. Sonuç olarak bu model, internetin kendine özgü yapısına uygun, hızlı ve pragmatik bir çözüm sunmakla birlikte, uygulamanın hukuka uygunluğunun denetimi ve orantılılık ilkesinin korunması açısından dikkatli olmayı gerektiren bir yapıya sahiptir. (İlgili metin: erisimin-engellenmesi, İlgili Kanun: 5651 s. K. md. 6/A, 9, 9/A)