İş Kanunu'nun 34. maddesi, ücreti 20 gün içinde mücbir sebep olmaksızın ödenmeyen işçiye 'iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınma' hakkı tanırken, 24/II-e maddesi 'iş sözleşmesini haklı nedenle derhal fesih' hakkı vermektedir. Bu iki hak arasındaki ilişki nedir? İşçi bu hakları birlikte mi, yoksa birini seçerek mi kullanmalıdır? İş görmekten kaçınma hakkını kullanan bir işçinin, bu süre zarfında iş sözleşmesi askıda mı kalır, yoksa devam eder mi? Bu süreçte işverenin işçiyi işten çıkarma veya yerine başka işçi alma yasağının hukuki sonuçları nelerdir?

Bu iki hak, işçiye tanınmış 'seçimlik' haklardır ve aralarında bir öncelik-sonralık ilişkisi yoktur. İşçi, dilerse durumu bir süre gözlemlemek ve işverene ödeme yapması için fiili bir baskı kurmak amacıyla sadece iş görmekten kaçınma hakkını kullanabilir; dilerse de bu durumu beklemeden doğrudan sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. İki hakkı aynı anda kullanması anlamsızdır, çünkü fesih, iş ilişkisini sona erdirirken, iş görmekten kaçınma iş ilişkisinin devamı esasına dayanır. İş görmekten kaçınma hakkını kullanan işçinin iş sözleşmesi 'askıda' kalmaz, devam eder. İşçi fiilen çalışmasa da, iş sözleşmesinden doğan sadakat gibi diğer borçları devam eder ve en önemlisi, bu süreler kıdeminden sayılır ve işçilik hakları (kıdem tazminatı, yıllık izin vb. hesabında) işlemeye devam eder. İş Kanunu m. 34'ün en önemli güvencesi, bu hakkı kullanan işçinin iş sözleşmesinin 'bu nedenle' feshedilemeyeceği ve yerine yeni işçi alınamayacağıdır. Eğer işveren, iş görmekten kaçınan işçiyi bu sebeple işten çıkarırsa (örneğin devamsızlık nedeniyle), bu fesih 'haksız bir fesih' olur. İşçi, bu haksız feshe dayanarak kıdem ve ihbar tazminatı başta olmak üzere tüm haklarını talep edebilir. Eğer işe iade koşulları varsa, işe iade davası da açabilir. İşverenin yerine başka işçi alması veya bu işleri başkalarına yaptırması da yasaktır ve bu yasağa aykırılık, işverenin kötü niyetli olduğunu gösteren ek bir delil teşkil eder. Bu düzenlemeler, işçinin en temel hakkı olan ücret hakkını korumak için getirilmiş çok güçlü yasal güvencelerdir. (İlgili metin: maasi-odenmeyen-iscinin-haklari-nelerdir, İlgili Kanunlar: İş Kanunu m. 24/II-e, m. 32, m. 34)