Evlatlık ve altsoyunun yasal mirasçılığı, TMK m. 500'de kan hısımlığına dayalı zümre sisteminin bir istisnası olarak düzenlenmiştir. Evlatlığın mirasçılığının 'tek yönlü' olması ne anlama gelmektedir? Evlat edinenin ölümü halinde, evlatlığın hem evlat edinenden hem de kendi kan bağının bulunduğu ailesinden miras alması (çifte mirasçılık) durumunu, buna karşılık evlatlığın ölümü halinde evlat edinenin ona mirasçı olamamasını hukuki ve sosyal gerekçeleriyle açıklayınız.

Evlatlığın mirasçılığının 'tek yönlü' olması, mirasçılık ilişkisinin sadece evlat edinenden evlatlığa doğru işlemesi, tersi yönde işlememesi anlamına gelir. Yani, TMK m. 500'e göre evlatlık ve onun altsoyu, kendisini evlat edinen kişiye kan hısmı gibi mirasçı olur. Ancak evlat edinen ve evlat edinenin hısımları, evlatlığa mirasçı olamazlar. Evlatlığın ölümü halinde onun mirası kendi kan hısımlarına ve varsa kendi altsoyuna kalır. Bu tek yönlülüğün hukuki gerekçesi, evlatlık kurumunun temel amacında yatar. Evlat edinmenin temel amacı, çocuğu olmayan veya çocuk sevgisini tatmak isteyen bir aileye bir çocuk kazandırmak ve o çocuğa aile ortamı, bakım ve destek sağlamaktır. Amaç, evlatlığın menfaatini korumaktır, evlat edinenin malvarlığı elde etmesi değildir. Kanun koyucu, evlatlığı korumak amacıyla, ona evlat edinenin mirasından pay alma hakkı tanımış, ancak evlatlığın kendi ailesiyle olan kan bağını ve oradaki mirasçılığını da koparmamıştır. Bu durum, evlatlığın 'çifte mirasçılık' hakkına sahip olmasını sağlar; hem evlat edinenin terekesinden hem de kendi kan ailesinin terekesinden pay alabilir. Buna karşılık, evlat edinenin evlatlığa mirasçı olamaması kuralının sosyal gerekçesi ise, evlatlığın kendi emeğiyle veya kendi kan ailesinden edindiği malvarlığının, ölümünden sonra wieder evlat edinen aileye geçmesini önlemektir. Bu, evlatlığın kendi kan bağlarını ve köklerini koruyan bir yaklaşımdır. Eğer evlat edinen de mirasçı olsaydı, evlatlığın kan ailesinden gelen bir miras, evlatlığın ölümüyle birlikte kan bağı olmayan evlat edinen aileye geçmiş olurdu ki bu, miras hukukunun kan hısımlığı temeline aykırı olurdu. Bu tek yönlü düzenleme, evlatlığın menfaatlerini en üst düzeyde korumayı amaçlayan modern hukuk anlayışının bir yansımasıdır. (İlgili metin: mirasta-mal-paylasimi-ve-mirascilik-nedir, İlgili Kanun: TMK m. 500)