Muris muvazaası iddiasıyla açılan bir davada, davalı temlikin bedel karşılığı yapıldığını, bu bedelin de murise yapılan 'bakım ve hizmet' olduğunu savunuyorsa, mahkeme bu savunmayı değerlendirirken hangi kriterleri göz önünde bulundurmalıdır?

Cevap: Mahkeme, 'bakım ve hizmetin' bedel (ivaz) sayılıp sayılamayacağını değerlendirirken şu kriterleri göz önünde bulundurmalıdır: 1) Bakımın Niteliği: Evladın anne-babasına elverdiğince bakması ahlaki bir görevdir. Bu nedenle, sıradan, olağan bir bakım bedel sayılmaz. Murisin, 'normal bakımın ötesinde özel bir ihtimam ve bakıma muhtaç' olup olmadığı araştırılmalıdır. (Örn: Ağır hastalık, yatalak olma durumu). 2) Murisin Durumu: Murisin emekli maaşı, sosyal güvencesi gibi kendi geçimini sağlayacak imkanlarının olup olmadığı değerlendirilir. Kendi imkanları olan ve özel bakıma muhtaç olmayan bir murise gösterilen ilgi, bedel olarak kabul edilmez. (HGK-K.2021/688). 3) Savunmanın Tutarlılığı: Davalının savunmasının tutarlı olup olmadığına bakılır. Hem 'para ödedim' hem de 'bakım yaptım' gibi çelişkili savunmalar, iddianın zayıflığına işaret edebilir. Sonuç olarak, yapılan bakımın, ahlaki görev sınırlarını aşan, sürekli ve yoğun bir emek gerektiren nitelikte olması, ivaz olarak kabul edilebilmesi için temel şarttır.