Türk hukuk sisteminde, ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin oy kullanma hakkına ilişkin Anayasal yasak nedir? Bu yasağın İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi (İHAM) içtihatları (örn: Hirst/Birleşik Krallık kararı) karşısındaki durumunu, 'kategorik yasak' kavramı üzerinden tartışınız.

Cevap: Türk hukuk sisteminde hükümlülerin oy kullanma hakkına ilişkin yasak, Anayasa'nın 67. maddesinin 5. fıkrasında düzenlenmiştir. Bu fıkraya göre, 'taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar'. Bu, suçun türüne veya cezanın süresine bakılmaksızın, taksirli suçlar dışında cezaevindeki tüm hükümlüleri kapsayan genel ve mutlak bir yasaktır. İHAM içtihatları, özellikle Hirst/Birleşik Krallık kararında, bu tür genel ve otomatik yasakları 'kategorik yasak' (blanket ban) olarak nitelendirmekte ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'nin 1. Ek Protokolü'nün 3. maddesinde güvence altına alınan 'serbest seçim hakkı'nın ihlali olarak görmektedir. İHAM'a göre, devletler hükümlülerin oy hakkını kısıtlayabilir ancak bu kısıtlama keyfi olmamalı, suçun niteliği veya cezanın ağırlığı gibi objektif kriterlere dayanmalı ve orantılı olmalıdır. Anayasa'daki mevcut düzenleme, böyle bir ayrım yapmadığı için İHAM'ın 'kategorik yasak' eleştirisi kapsamındadır ve bir hak ihlali olarak değerlendirilmektedir.