CMK m. 230(1)(d), hükmün gerekçesinde cezayı kişiselleştiren kurumlara (erteleme, HAGB, seçenek yaptırımlar vb.) ilişkin istemlerin kabul veya reddine ait dayanakların gösterilmesini zorunlu kılar. Sanık veya müdafii bu yönde bir talepte bulunmadığı halde, mahkemenin bu kurumları neden uygulamadığını gerekçelendirme zorunluluğu var mıdır?

Evet, vardır. Bu kurumların birçoğu (örneğin erteleme, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesi) mahkeme tarafından resen (kendiliğinden) değerlendirilmesi gereken hususlardır. Sanığın veya müdafiinin talebi, bir hatırlatmadan ibarettir. Eğer kanuni şartlar (ceza süresi, sabıka durumu vb.) oluşmuşsa, mahkeme bu kurumları uygulamama kararını mutlaka gerekçelendirmek zorundadır. Örneğin, 1 yıl hapis cezası alan ve sabıkası olmayan bir sanık için erteleme (TCK m. 51) veya HAGB (CMK m. 231) koşulları mevcuttur. Mahkeme, bu kurumlardan birini uygulamıyorsa, neden uygulamadığını (örneğin, sanığın kişiliğine veya suç işleme eğilimine dayanarak) kararında açıklamakla yükümlüdür. Talep olmaması, bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.