Bir taşınmaz üzerindeki ipoteğin zorunlu ipotek olup olmadığının tespiti, borçlunun meskeniyet şikayetinde bulunabilmesi açısından neden önemlidir? YHGK E: 2023/12-575 sayılı kararı bu önemi nasıl açıklamaktadır?

Bu tespitin önemi, borçlunun haczedilmezlik hakkından feragat edip etmediğini belirlemesidir. Genel kural, borçlunun kendi iradesiyle kurduğu bir ipoteğin, meskeniyet şikayetinde bulunma hakkından zımni bir feragat anlamına geldiğidir. Ancak Yargıtay, sosyal amaçlı olarak ve belirli bir ihtiyacı karşılamak için zorunlu olarak kurulan ipotekleri (konut, esnaf, zirai kredi vb.) bu kuralın istisnası olarak kabul eder. YHGK kararına göre, eğer ipotek 'zorunlu ipotek' ise, borçlu feragat etmiş sayılmaz ve meskeniyet şikayetinde bulunabilir. Eğer ipotek, borçlunun serbest iradesiyle kurduğu genel bir 'limit ipoteği' gibi 'zorunlu olmayan' bir ipotek ise, borçlu feragat etmiş sayılır ve meskeniyet şikayetinde bulunamaz. Dolayısıyla, ipoteğin niteliği, şikayet hakkının varlığını doğrudan etkiler.