Danıştay 11. Dairesi'nin E:2001/481, K:2003/5610 sayılı kararında, asilde aranan şartları (yüksek öğrenim) taşımayan ve Malmüdürlüğü görevini vekaleten yürüten lise mezunu davacıya, vekalet aylığı yerine 'vekalet aylığına eşdeğer tutarda bir meblağın tazminat olarak ödenmesi' gerektiği sonucuna nasıl varılmıştır? Bu kararın hukuki dayanağı nedir?

Cevap: Metindeki Danıştay kararı, bir ikilemi çözmeye yöneliktir. Bir yanda, mevzuat (DMK m. 175, 99 S. Tebliğ) gereği asilde aranan şartları taşımayan kişiye vekalet aylığı ödenemeyeceği gerçeği vardır. Diğer yanda ise, Anayasa'nın 18. maddesinde düzenlenen ve 'angarya'yı (karşılıksız çalıştırmayı) yasaklayan temel bir ilke bulunmaktadır. Danıştay, davacının fiilen daha üst bir görevi yürüttüğünü ve bu görevin sorumluluğunu üstlendiğini göz önünde bulundurmuştur. Mevzuat gereği 'vekalet aylığı' adı altında bir ödeme yapılamasa da, Anayasa'nın angarya yasağı gereği, kişinin fiilen yürüttüğü bu görev ve üstlendiği sorumluluk karşılığının bir 'tazminat' olarak ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Böylece hem yasanın lafzına uyulmuş hem de Anayasal bir hakkın ihlali önlenmiştir.