Delil tespiti (HMK m. 400 vd.) ile tespit davasını (HMK m. 106) birbirinden ayıran temel özellikler nelerdir? 'hmk-madde-402-delil-tespiti-talebi-ve-karar' metnindeki Hukuk Genel Kurulu kararından yararlanarak açıklayınız.

Cevap: Metindeki Hukuk Genel Kurulu kararına göre bu iki kurum arasındaki temel farklar şunlardır: 1) Konu: Delil tespiti, ileride açılacak bir davada kullanılacak 'maddi vakıaların' (olayların, olguların) kaybolmasını önlemek amacıyla istenir (örn: hasar tespiti, kusur tespiti). Tespit davası ise, bir 'hakkın veya hukuki ilişkinin' var olup olmadığının belirlenmesini konu alır (örn: kira sözleşmesinin varlığının tespiti). Maddi vakıalar tek başına tespit davasına konu olamaz. 2) Amaç: Delil tespiti, bir geçici hukuki koruma tedbiridir ve delilleri güvence altına almayı amaçlar. Tespit davası ise, esasa ilişkin bir kararla hukuki belirsizliği ortadan kaldırmayı amaçlar ve kararı kesin hüküm teşkil eder. 3) Hukuki Yarar: Tespit davasında davacının, hukuki ilişkinin hemen tespit edilmesinde güncel bir hukuki yararının bulunması gerekirken, delil tespitinde hukuki yarar, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin zorlaşacağı ihtimaline dayanır.