Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK) düzenlenen yargılamanın iadesi sebepleri ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK) düzenlenen yargılamanın yenilenmesi sebepleri arasında temel bir farklılık var mıdır? HMK m. 376'da düzenlenen üçüncü kişilerin talep hakkı gibi bir kurum CMK'da mevcut mudur?

Evet, temel farklılıklar vardır. HMK'daki yargılamanın iadesi (m. 375 vd.) hem sanık/davalı lehine hem de aleyhine, yani hem davacı hem de davalı tarafından istenebilir. Oysa CMK'daki yargılamanın yenilenmesi (m. 311 vd.) kural olarak sadece 'hükümlü lehine' istenebilir. Hükümlü aleyhine yargılamanın yenilenmesi çok daha istisnai ve sınırlı hallerde (örneğin sahte belge veya yalan tanıklıkla beraat kararı alınması) mümkündür. En temel fark ise, HMK m. 376'da düzenlenen, davanın tarafı olmayan üçüncü kişilerin (alacaklılar, halefler), tarafların hileli anlaşmayla aldıkları karara karşı hükmün iptalini isteme hakkıdır. Ceza muhakemesinde böyle bir kurum yoktur; yargılamanın yenilenmesini kural olarak hükümlü, yasal temsilcisi, eşi veya ölümünden sonra belirli mirasçıları isteyebilir. Ceza yargılamasının şahsiliği ilkesi gereği, davanın tarafı olmayan bir üçüncü kişinin yargılamanın yenilenmesini talep etmesi mümkün değildir.