Ceza muhakemesinde geçerli olan 'maddi gerçeğin araştırılması' ilkesi, medeni yargılamadaki 'şekli gerçek' ilkesinden hangi yönleriyle ayrılır?

Temel farklar şunlardır: 1) Amaç: Ceza muhakemesinin amacı, olayın nasıl gerçekleştiğini tüm yönleriyle, objektif olarak ortaya çıkarmak olan 'maddi gerçeğe' ulaşmaktır. Medeni yargılamada ise genellikle tarafların sunduğu delillerle sınırlı olan 'şekli gerçek' ile yetinilir. 2) Hakimin Rolü: Ceza hakimi, tarafların iddiaları ve delilleriyle bağlı değildir; maddi gerçeğe ulaşmak için re'sen (kendiliğinden) delil araştırabilir. Medeni usul hakimi ise kural olarak tarafların getirdiği delillerle bağlıdır (tasarruf ilkesi). 3) İspat Yükü: Ceza muhakemesinde iddia makamı (savcı) iddiasını ispatla yükümlüdür ve 'şüpheden sanık yararlanır' ilkesi geçerlidir; sanığın suçsuzluğunu ispat yükü yoktur. Medeni yargılamada ise kural olarak 'iddia eden ispat eder' (ispat yükü) kuralı geçerlidir.