CMK m.142 uyarınca haksız tutuklama nedeniyle tazminat davası açma süresi hangi andan itibaren işlemeye başlar? Mahkemenin, beraat eden sanığa tazminat hakkını ve başvuru usulünü (süre, merci, şekil) tam olarak bildirmemiş olması, dava açma süresine nasıl etki eder?

CMK m.142/1'e göre, tazminat istemi, kararın veya hükmün kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her halde karar veya hükmün kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılabilir. Ancak, Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2015/2182 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, bu sürelerin işlemeye başlaması, mahkemenin Anayasa m.40/2 ve CMK m.232/6 gereğince üzerine düşen 'aydınlatma yükümlülüğünü' tam olarak yerine getirmesine bağlıdır. Eğer mahkeme, beraat kararında sanığa sadece 'tazminat isteme hakkı olduğunu' bildirmekle yetinip, başvurulacak kanun yolunu, süresini, merciini ve şeklini açıkça ve tereddüde yer vermeyecek şekilde göstermemişse, 3 aylık hak düşürücü süre başlamaz. Bu durumda, kararın kesinleşmesinden itibaren başlayan 1 yıllık genel süre içinde açılan davanın süresinde olduğu kabul edilmelidir. Aydınlatma yükümlülüğünün eksik yerine getirilmesi, hak arama özgürlüğünün korunması amacıyla sürenin işlemeye başlamasını engeller. (İlgili metin: kadimhukuk.com.tr/makale/ceza-muhakemesi-kanunu-142-madde-cmk/, İlgili Kanun Maddeleri: CMK m.142, m.232/6; Anayasa m.40/2)