6552 sayılı Kanun gibi borç yapılandırma kanunlarından yararlanmak için 'açılmış davalardan vazgeçme' şartı getirilmesinin hukuki mantığı nedir? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2018/258 K. sayılı kararında, mahkemenin, davacının bu olanaktan yararlanıp yararlanmadığını re'sen araştırma zorunluluğu var mıdır?

Borç yapılandırma kanunlarına 'açılmış davalardan vazgeçme' şartının konulmasının hukuki mantığı, devlet ile borçlu arasında bir nevi 'sulh' sağlamaktır. Devlet, borçluya gecikme zammı, faiz gibi fer'i alacaklardan vazgeçerek bir ödeme kolaylığı sunarken, karşılığında borçludan da mevcut hukuki ihtilafı (davayı) sona erdirmesini bekler. Bu, hem yargının iş yükünü azaltmayı hem de uyuşmazlığı kökten çözmeyi amaçlar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2018/10-258 E., 2020/68 K. sayılı kararında, mahkemenin, davacının bu yapılandırma olanağından yararlanıp yararlanmadığını re'sen (kendiliğinden) araştırma zorunluluğu olmadığına hükmedilmiştir. Karara göre, yapılandırmadan yararlanmak ve bu sebeple davadan vazgeçmek, davacının iradesine bağlı bir haktır. Davacı, yargılama sırasında yapılandırmaya başvurduğunu veya bu nedenle davasından vazgeçtiğini açıkça beyan etmediği sürece, mahkemenin bu yönde bir araştırma yapması veya davacıyı bu yola zorlaması, HMK'daki 'tasarruf ilkesi' ve 'taleple bağlılık ilkesi'ne aykırı olur. (Bkz: YHGK E. 2018/10-258, K. 2020/68, zulkufarslan.av.tr)