6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m. 91'e dayanılarak çıkarılan Geçici Koruma Yönetmeliği'ne göre, Türkiye'de bulunan Suriyelilere sağlanan 'geçici koruma' statüsü nasıl sona erdirilebilir? Bu statü sona erdiğinde, bu kişilerin Türkiye'den ayrılmaları 'gönüllülük esasına' mı dayanır?

Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre, geçici koruma kararı İçişleri Bakanlığı'nın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından alınır. 'Usulde paralellik' ilkesi gereğince, bu statünün sona erdirilmesi de yine İçişleri Bakanlığı'nın teklifi ve Cumhurbaşkanının kararı ile mümkündür. Yönetmeliğin 11. maddesi, Cumhurbaşkanının geçici korumayı tamamen durdurarak geçici korunanların ülkelerine dönmesine karar verebileceğini düzenler. Geçici koruma statüsü, metinde de vurgulandığı gibi, kalıcı bir hak veya vatandaşlığa giden bir yol değildir. Temel mantığı, kaynak ülkede (Suriye) can ve mal güvenliğini tehdit eden şiddet olayları sona erdiğinde, kişilerin ülkelerine geri gönderilmesi üzerine kuruludur. Statü devam ettiği sürece, bir Suriyelinin ülkesine dönmesi kendi 'gönüllülük esasına' bağlıdır (Yönetmelik m. 42). Ancak, Cumhurbaşkanı kararıyla geçici koruma statüsü sona erdirildiğinde, Yönetmeliğin 14. maddesi uyarınca 'geçici korunanların Türkiye’den çıkış yapması esastır'. Bu durumda, geri dönüş artık gönüllülük esasına dayanmaz ve idari bir zorunluluk haline gelir. İdare, bu kişilerin ülkelerine güvenli bir şekilde dönmeleri için gerekli süreyi ve işlemleri belirler. (Bkz: YUKK m. 91, Geçici Koruma Yönetmeliği m. 11, m. 14, m. 42, sen.av.tr)