Rekabet yasağının ihlali halinde kararlaştırılan cezai şartın hukuki niteliği nedir? TBK m. 420'de yer alan 'hizmet sözleşmelerinde sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir' hükmü, rekabet yasağına bağlı cezai şartlar için de geçerli midir? Hakimin fahiş bulduğu cezai şartı indirme yetkisi var mıdır?

Rekabet yasağının ihlali halinde kararlaştırılan cezai şart, yasağın caydırıcılığını artırmak ve ihlal durumunda işverenin zararını kolayca tazmin etmesini sağlamak amacıyla konulan bir yaptırımdır. TBK m. 420'deki hizmet sözleşmelerinde tek taraflı cezai şartın geçersizliğine ilişkin kuralın bir istisnası, rekabet yasağına aykırılık için konulan cezai şartlardır. Metinde belirtildiği gibi, bu istisna sayesinde işçi aleyhine tek taraflı olarak konulan rekabet yasağı cezai şartı geçerlidir (Yargıtay 9. HD kararı). Ancak, TBK m. 182 uyarınca hakim, aşırı (fahiş) gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirme yetkisine sahiptir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin metindeki kararında da bu duruma işaret edilmiş; asgari ücretle çalışan bir işçi için öngörülen 10.000 Dolar'lık cezai şartın fahiş olup olmadığının değerlendirilmemesi ve indirim uygulanmaması bozma nedeni sayılmıştır. Hakim, indirim yaparken tarafların ekonomik durumu, işçinin kusur derecesi, işverenin uğradığı zarar gibi unsurları göz önünde bulundurmalıdır. (Bkz: TBK m. 446, TBK m. 420, TBK m. 182, avukaterdemozkan.com)