CMK m. 119 uyarınca yapılan bir konut aramasının hukuka uygun sayılabilmesi için, arama kararının 'matbu' (hazır kalıp) olmaması ve 'somut hukuki ve fiili gerekçe' içermesi gerektiği belirtilmektedir. Anayasa'nın hangi ilkesi bu gerekliliğin temelini oluşturur ve bir arama kararında yer alması gereken 'somut hukuki ve fiili gerekçe' neleri kapsamalıdır?

Matbu arama kararlarının hukuka aykırı sayılmasının temelinde, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen 'ölçülülük ilkesi' ve 20. maddesinde güvence altına alınan 'özel hayatın gizliliği' hakkının korunması yatmaktadır. Arama, temel bir hakka yapılan ağır bir müdahale olduğu için, bu müdahalenin keyfi olmaması, belirli ve somut gerekçelere dayanması zorunludur. Bir arama kararında yer alması gereken 'somut hukuki ve fiili gerekçe' şu unsurları kapsamalıdır: 1. **Kuvvetli Şüphe Sebepleri:** Kararda, şüphelinin belirli bir suçu işlediğine dair 'kuvvetli şüphe'yi oluşturan somut olgular ve delillerin ne olduğu açıklanmalıdır. 'Soyut iddialara göre', 'elde edilen bilgilere göre' gibi genel ve belirsiz ifadeler yeterli değildir. Örneğin, bir tanık beyanı, teknik takip sonucu elde edilen bir bilgi veya fiziki takip tutanağı gibi somut dayanaklar belirtilmelidir. 2. **Aranan Delilin Belirtilmesi:** Aramanın hangi suç delilini, eşyasını veya kişiyi bulmak amacıyla yapıldığı kararda açıkça yazılmalıdır. 'Suç ve suç unsurlarının tespiti' gibi genel ifadeler yerine, 'suçta kullanıldığı düşünülen silah', 'çalınan mücevherler', 'sahte olarak düzenlenmiş belgeler' gibi aranılan şeyin somutlaştırılması gerekir. 3. **Başka Suretle Delil Elde Etme İmkanının Bulunmaması (Gereklilik):** Arama, 'son çare' (ultima ratio) niteliğinde bir koruma tedbiridir. Kararda, arama yapılmadan önce başka yöntemlerle (ifade alma, tanık dinleme vb.) delil elde etme imkanının neden bulunmadığı veya neden yetersiz kaldığı kısaca da olsa açıklanmalıdır. Bu, arama tedbirinin 'gerekli' olduğunu gösterir. 4. **Orantılılık:** Aranan delil ile yapılacak aramanın kişiye ve mekana vereceği rahatsızlık arasında makul bir oran olmalıdır. Çok basit bir suç şüphesi için çok geniş kapsamlı ve rahatsız edici bir arama, ölçülülük ilkesine aykırı olabilir. Sonuç olarak, matbu kararlar bu somutlaştırmayı yapmadığı, her olaya uyacak şekilde genel ve soyut kaldığı için, müdahaleyi denetlenebilir ve öngörülebilir olmaktan çıkarır. Bu nedenle, Anayasal hakların ihlali anlamına gelirler ve bu kararlara dayanılarak yapılan aramalar hukuka aykırı kabul edilir.