5271 sayılı CMK'nın 199. maddesi 'Sanık, duruşma için ceza infaz kurumunda veya başka bir şehirde tutuklu olarak bulunuyorsa, o yer asliye ceza mahkemesi tarafından istinabe yoluyla sorguya çekilir' derken, 244. madde 'gaip' sanık hakkında duruşma açılmayacağını belirtir. Yurt dışında tutuklu bulunan bir sanığın durumu bu iki maddeden hangisine göre değerlendirilmelidir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #152296

Bu durum, CMK m. 244 kapsamında 'gaip' olarak değerlendirilmelidir. CMK m. 199, sanığın Türkiye sınırları içinde, başka bir şehirde tutuklu olması halini düzenler ve istinabe (naip hakim) yoluyla sorgu yaparak duruşmaya devam etme imkanı tanır. Ancak, sanığın yurt dışında tutuklu olması, 'yurt dışında bulunup da yetkili mahkeme önüne getirilemeyen' sanık tanımına uyar ve bu durum CMK m. 244'te özel olarak 'gaiplik' hali olarak düzenlenmiştir. Gaiplik halinde ise duruşma açılamaz. Türkiye ile o ülke arasında suçluların iadesi veya adli yardımlaşma anlaşması olsa bile, yurt dışındaki bir sanığın istinabe yoluyla sorgulanması veya SEGBİS ile duruşmaya katılması, ancak o ülkenin iç hukukunun ve egemenlik haklarının izin verdiği ölçüde mümkündür. Bu genellikle pratik ve hukuki zorluklar içerdiğinden, yurt dışında tutuklu sanık, kural olarak gaip sayılır ve yargılaması durdurulur. (Kaynak: gaiplerin-yargilanmasi)