Türkiye, Montrö Sözleşmesi uyarınca savaşan devletlerin ticaret gemilerinin Boğazlardan geçişini hangi durumda engelleyebilir? Türkiye'nin savaşın tarafı olmaması bu durumu nasıl etkiler?

Türkiye, savaşan devletlerin ticaret gemilerinin geçişini sadece kendisinin de o savaşın bir tarafı (savaşan devlet) olması durumunda engelleyebilir. Montrö Sözleşmesi'nin 5. maddesine göre, 'Savaş zamanında, Türkiye savaşmışsa, Türkiye ile savaşta olan ülkeye bağlı olmayan ticaret gemileri...' geçiş özgürlüğünden yararlanabilir. Bu hükümden zımnen anlaşıldığı üzere, Türkiye ile savaşta olan devletin ticaret gemilerinin geçişi yasaklanır. Ancak, Türkiye'nin savaşın tarafı olmadığı bir durumda (örneğin iki yabancı devlet savaşıyorsa), Sözleşme'nin 4. maddesi devreye girer. Bu maddeye göre, 'Savaş zamanında, Türkiye savaşan değilse, ticaret gemileri, bayrak ve yük ne olursa olsun... geçiş ve gidiş-geliş özgürlüğünden yararlanacaklardır.' Yani, Türkiye taraf değilse, savaşan devletlerin ticaret gemileri de dahil olmak üzere tüm ticaret gemilerinin geçişine izin vermekle yükümlüdür. (Kaynak: turk-bogazlari-hangi-sartlarla-ve-ne-zaman-kapatilabilir)